kliefdevolontzag

Ontzag uit vrees versus ontzag uit liefde

De sidra Toldot vangt aan in Genesis 25:19 met de zin “Dit is de geschiedenis van Izaak, de zoon van Abraham. Abraham verwekte Izaak.”

Waarom wordt hier eerst Izaak – Abraham en dan Abraham – Izaak vermeld?

De traditie kent Abraham als paradigma voor Chesed, “gevende liefde”, het grensdoorbrekende.

Izaak vindt men bij de Sefira Bina en staat voor de grenzen makende, onderscheidende striktheid en vrees. Hier heerst het wetmatige.

Het begrip “vrees” kent twee niveau’s:

de lage vrees, waarbij men ondergeschikt aan de wetten van oorzaak en gevolg een straf vreest in antwoord op een begane zonde.
de hoge vrees, in de zin van ontzag, wanneer men zich nederig weet tegenover Gods Majesteit.

Het begrip “liefde” kent eveneens twee niveau’s:

lage liefde, is een aanhankelijke, behagenszieke liefde, “slijmerig” in de volksmond, ter verkrijging van acceptatie en beloning. Deze liefde is egoïstisch van aard.
hoge liefde, is onbaatzuchtige liefde. Hier geldt het bechinnom, het liefdevol handelen “om niet”

De volgorde der namen Izaak – Abraham en Abraham – Izaak leert ons volgens Chassidut iets over de evolutie van onze Godontmoeting. Op het eerste niveau hebben we het gedragsmatige. Fouten worden afgestraft. Een dergelijke vrees die de superioriteit van de Ander afdwingt, resulteert in een onderwerping waarin men de Ander probeert te behagen. Men kan hier de handelswijze van een kind erkennen, maar treedt men in de volwassenheid, met zijn groeiend zelfbesef langsheen een weg van individuatie, dan verliest men deze neurotische geaardheid en openbaart zich een ontzag voor de superieure aanwezigheid, de majesteit van de Heer. Wie leeft in ontzag voor het aanschijn van de Heer, leert nederigheid. Wie nederig is leert Gods Genade en aldus Zijn Liefde kennen. Een Liefde die schenkt. Een Liefde die dient.

En wat leert dit over onze verhouding tussen onszelf en onze naaste? De Rebbe Menachem Mendel Schneerson stelde dat de Heilige, geprezen zij Hij, twee manieren van herstel in het leven riep. Een ruwe manier, via gestrengheid, en een zachtaardige manier, die het gegeven van de genade vervat. De ruwe wijze heeft de angst van de duisternis. De liefdevolle wijze kent het licht van de begrijpendheid. "Hij bekeek het licht, en zag dat het goed was," herinnert de Rebbe, "duisternis en ruwe woorden kunnen soms nodig zijn, maar Hij heeft deze nooit 'goed' genoemd." God heeft er geen genoegen in, wanneer men iemand terug op het juiste pad brengt via de harde weg, besluit de Rebbe, maar Zijn glimlach verlicht ons wanneer Hij ziet dat zijn schepselen elkander steunen met zorg en liefde.

Terug

Home