Het Jezusgebed

een geschiedenis

 

de Athos

 deel 4b

................................

door broeder Yvan Jacques

+

Ook de Athosberg kent de uitstraling van het Jezusgebed. Het 50-km lang schiereiland wordt genoemd: " de tuin van Onze Lieve Vrouw".

De berg kent vele kloosters en vele kluizenaars, de één al heiliger dan de ander. Volgens een legende zou in de eerste eeuw na Christus, een vriend van Jezus, de Moeder Gods hebben uitgenodigd een bezoek te brengen. In een storm zou de boot op het schiereiland hebben geland. De aanwezigheid van de Moeder Gods bracht de val teweeg van de heidense bevolking, sedertdien kan geen vrouw zuiver genoeg zijn om de berg te betreden!

In het midden van de 10° eeuw wordt de Heilige Berg - "Hagion Oros"-  een soort van hoofdstad voor het Oosterse monachisme.

Verwijdert van Constantinopel (Istanbul) en de zorgen van de wereld, inmenging van staat in de kerk, wordt de berg een toevluchtsoord voor allen die de stilte liefhebben.

De eerste kluizenaars vestigen zich er in de 5° en de 6° eeuw. Verscheidene vormen van monachisme werden er beleefd. Er waren cenobieten, zij leven ritmisch in een klooster, zoals de meeste van onze kloosters en er waren er die idiorytmisch leefden, dat is in een klooster maar elk bepaalt zijn eigen ritme van leven in samenspraak met de abt van het klooster. Er leefden ook kluizenaars en zwervers die van het ene klooster naar het andere trokken en er zijn ook zeer kleine gemeenschappen van 5 à 6 monniken onder leiding van een abba.

Deze laatste vorm van leven wordt toegepast in het Monasterium Mariakluizen. Elke broeder heeft in het Monasterium een kluis maar zorgt ook zelf voor zijn inkomen. Hij leeft er idiorytmisch in samenspraak met de abba van de gemeenschap.

De Heilige Antonius de Antonit bouwt er in 963 het eerste groot klooster genaamd "Megali Lavra" of "de grote Laura".

De monniken leefden er rond een hygoumène of abba genaamd.

Van de 25 kloosters die er waren in de 14° eeuw zijn er nu nog een 20-tal overgebleven, de ene al strenger dan de andere.

Ten zuiden van het schiereiland leven de woestijnmonniken in grotten en falaizen, men noemt dit "de rechtopstaande woestijn".

In de 13 ° eeuw treffen wij er de eerste sporen aan van het beoefenen van het Jezusgebed door de kluizenaar Nicéphore. Hij beoefende het Jezusgebed gekoppeld aan de ademhaling. Hij zegt:

" dat men de geest doorheen de neus moet inademen en brengen naar het hart. Wanneer de geest, gekalmeerd is binnengekomen in het hart moet men inwendig roepen:Heer Jezus Christus, zoon van God, heb medelijden met mij"

In het begin van de 14° eeuw , was het leven op de Athosberg verslapt.

Gregorius de Sinaïet (1255-1346) bracht er terug spiritualiteit in. Vanaf dat moment wordt de Heilige berg het centrum voor de verspreiding van het Jezusgebed.

Hij beveelt er ook oefeningen om het gebed te beoefenen en zegt:

"Vanaf de morgen, zet u neer op een bankje, breng uw geest in uw hart en gebogen beoefent men het gebed, roep met doorzettingsvermogen het Jezusgebed aan".

Dat de beoefening van het Jezusgebed niet zonder kritiek bleef getuigd de strijd tussen Barlaam (+1348) en Gregorius Palamas.

Barlaam van Calabrië hing de Thomistische leer aan , man van de renaissance en met zijn intellectuele vorming, viel hij de beweging aan en noemde de monniken navelkijkers. Hij beschuldigde hen ook van ketterij doordat zij zich voorhielden het Goddelijke Licht te aanschouwen, eveneens viel hij de methode aan. De methode leidde trouwens naar het zien van het Ongeschapen Licht.

Dat men het goddelijke licht kon aanschouwen met geschapen ogen was voor Barlaam een schandelijke misleiding, een absurde doctrine, vrucht van een misleidt geloof en duistere verbeelding.

Deze aanval beroerde de publieke opinie en zelf de politiek ging er zich mee moeien. Men richtte uiteindlijk een concilie op in 1341 in de Heilige Sophiakerk om de zaak te bespreken onder het voorzitterschap van Basileus Andronie III . Deze laatste verklaarde dat enkel de bisschoppen dogma’s konde vastleggen en zij eisten van Barlaam zijn excuses tgo. de monniken. Barlaam moest het onderspit delven en vertrok woedend terug naar Italië waar hij als bisschop stierf.

Het is dank zij Gregorius Palamas dat het Jezusgebed op de Athosberg kon blijven bestaan. Greogrius verdedigde de aaneenkoppeling van het Jezusgebed met de ademhaling, daar Christus het ganse geluk van de mens is nl. ziel, geest en lichaam. In het doopsel en in de eucharistie wordt dit geluk tenvolle beleefd. Hij verdedigde ook dat men het heldere licht van God kon zien. Door het visioen kan men met God communiceren want op de Thaborberg verscheen de getransfigureerde Christus aan de apostelen. Het was de vergoddelijking van de mens en doordrongen van het Ongeschapen Licht. De apostelen aanschouwden de God-Mens.

Hij verdedigde daarmee ook de vergoddelijking van de mens volgens de mooie uitspraak van Athanasius van Alexandrië (295-373) die zei:

"God is mens geworden zodat de mens God zou worden".

De vergoddelijking van de mens (Theosis) is onze eindbestemming.

Wordt vervolgd

Abba Yvan.
 

 

Het Jezusgebed

1. Wortels van de aanbidding van de Naam

2. Het Jezusgebed en het Nieuwe Testament

3. De woestijnvaders en het Jezusgebed

4a. De voortdurende bekering - de voorwaarden voor de beoefening van het Jezusgebed

4b. De Athos

5. Rusland - de ware verhalen van een Russische Pelgrim

6. Het Jezusgebed in het Westen

7. Het Jezusgebed in het Westen (2) - de H.Hart mystiek

8. Het voortdurende gebed in andere godsdiensten - Slot

 

Monasterium - Home

Midi "Praying for Bree" is
used with permission 
and is copyright © 2001 
Bruce DeBoer