De Rechtsgeschiedenis van Josephus De Munck

*13/03/1768 Lokeren - †12/09/1831 Gent

1.   Eerste Veroordeling

De reden waarom we het leven van Joseph De Munck uitgepluisd hebben is terug te voeren tot een opmerking welke we in de huwelijksakte van zijn zoon Johannes Baptiste gevonden hebben.   Daarin wordt vermeld dat de vader niet aanwezig kan zijn op het huwelijk door een eeuwig durende gevangenis.   Meteen was onze belangstelling gewekt. Een eerste spoor van zijn verleden is terug te vinden in de lijsten van de Lokerse gevangenis, waarin de onkosten worden vermeld van de cipier te Lokeren, dewelke gevangenen om diverse redenen diende te vervoeren.   Vandaar gingen we op zoek in de gerechtsarchieven van Gent, welke zich in het rijksarchief te Beveren bevinden.   In eerste instantie werden de gevangenisboeken uitgepluisd naar de naam De Munck.   Eens die gevonden konden we de dossiers van de rechtbanken achterhalen en kon het werk beginnen, namelijk zoveel mogelijk proberen te ontcijferen en te vertalen, aangezien alle stukken in het Frans waren opgesteld.   Wat nu volgt is een samenvatting van al deze teksten welke in totaal ongeveer 305 handgeschreven A3 bladzijden bedroegen.

Joseph De Munck, bijgenaamd Josse, wordt een eerste maal veroordeeld voor diefstal op 4 januari 1805 door de rechtbank van Dendermonde.   Hij is dan 33 jaar, dagloner, hertrouwd met Anna Marie Coppieters en heeft vijf kinderen; waarvan één uit zijn eerste huwelijk met Maria Van Kerckhoven (†1795).   Hij wordt er van verdacht in de nacht van 16 op 17 november 1804, tweeëntwintig balen linnen te hebben gestolen uit de schuur van De Roover.   Deze laatste, samen met de politiecommissaris van Lokeren en de gendarmen Bousin en Marchand, heeft zich naar het huis begeven van de verdachte, waar hij zijn linnen herkende.   Joseph De Munck wordt veroordeeld tot teruggave of vergoeding van de gestolen voorwerpen, drie maand gevangenis en de kosten van het proces, zijnde de som van 74,70 frank. Dit dossier is niet teruggevonden, daar de archieven van het Dendermondse gerechtshof tijdens een bombardement in de 1ste W.O. werden vernietigd door brand.  

2.   Tweede Veroordeling

Voor de tweede en derde veroordeling hebben we meer gegevens ter beschikking.   Hier kunnen we terugvallen op de gerechtelijke dossiers van Gent.   Vooreerst zijn er de verslagen van de politiecommissaris van Lokeren, Pierre Francois Cruyt, bij dewelke verschillende aangiften van diefstallen worden gedaan.   Deze getuigen moeten daarna hun verklaringen onder eed komen afleggen bij Boniface De Vreese, vrederechter en officier van de gerechtelijke politie van het kanton Lokeren en zetelend in de Romestraat 55 te Lokeren.
Het onderzoek neemt een aanvang rond november 1807 en gaat ongeveer drie jaar terug in de tijd.
Een jury moet hierna beslissen of er al dan niet een straf komt tegen de verdachten.   Zij vindt dat Joseph De Munck schuldig is.   De andere twee verdachten, Anne Marie Coppieters en Augustin Otté worden buiten vervolging gesteld.   Deze "Jury van Inbeschuldiging" is samengesteld op 15 maart 1808 uit volgende personen:

1) Jean B. Van Eetvelde, particulier te Zele.

2) Francois Muys, handelaar te Lokeren.

3) Jacques Van Schootte, landbouwer te Stekene: Chef Jury.

4) Josse Emanuel Coppieters, landbouwer te Zele.

5) Jean Tack, rentenier te Aalst.

6) Pierre Melas, landbouwer te Burcht.

7) Josse Francois Gellinck, brouwer te Lokeren.

8) Francois D'Hondt, landbouwer te Lede.

Voorzitter van de Jury: André Charles Bauwens, rechter.

De getuigen welke moesten verschijnen waren de volgende:

   1) Dominique Sloor, 50 jaar, landbouwer te Lokeren, wijk Naestveldt.

   2) Gilles Nauts, 36 jaar, idem, idem, wijk Puttenen.

   3) Chrétien Vanhoof, 42 jaar, arbeider, idem.

   4) Anne Marie Van Puyvelde, vrouw van de genoemde Vanhoof, 50 jaar, idem, te idem.

   5) Matthieu De Groote, 46 jaar, hoefsmid te Lokeren.

   6) Jean Baptiste Vandamme, 44 jaar, landbouwer te Lokeren, wijk Naestveldt.

   7) Anne Francoise D'Hooghe, weduwe Vandevelde, 60 jaar, landbouwster, te idem.

   8) Jean Francois Bontinck, 42 jaar, idem, te idem.

   9) Sylvestre De Waele, 50 jaar, veldwachter te Lokeren.

10) Christophe Samel, 49 jaar, idem, te idem.

11)    Pierre Francois Cruyt, 44 jaar, politiecommissaris, te idem.

De uitspraak en strafbepaling werd in het volgend arrest vastgelegd:
"Veroordeelt Joseph De Munck tot 4 jaar in de boeien.   En daarenboven tot terugbetaling, ten gunste van de openbare schatkist, van de kosten van het proces (zijnde 153,02 frank).   Zal gebracht worden naar de openbare plaats van deze gemeente, dat hij er zal geketend worden aan een paal geplaatst op een schavot en zal er te kijk staan aan het volk gedurende zes uren, met boven zijn hoofd een bord waarop met grote letters zal vermeld worden: naam, beroep, woonplaats, de reden van zijn veroordeling en het uitgesproken vonnis tegen hem."
Gedaan op 19 mei 1808 door het Hof van Criminele Justitie van het departement van de Schelde, zetelend te Gent.

3.   Derde Veroordeling

Na het uitzitten van zijn tweede celstraf was Joseph De Munck blijkbaar nog niet aan het einde van zijn "heldendaden."   In de onkostenlijsten van de cipiers van de politiegevangenis te Lokeren   vinden we weer zijn naam terug.   Uit deze onkostenstaten kunnen we afleiden dat Joseph De Munck op 29 mei 1816 overgebracht werd naar Dendermonde, om aldaar te verschijnen voor de Procureur des Konings.   Opnieuw wordt hij verdacht van verschillende diefstallen met inbraak.   Het gaat nu over zwaardere feiten, namelijk residivisme. Er zal nu een verwijzing komen naar het Assisenhof van Gent.

De zaak De Munck gaat daarna naar het Opperste Hof van Justitie te Brussel, op 6 januari 1817.   In een rekwisitoor worden alle beschuldigingen op een rij gezet.   Hieruit blijkt dat Joseph De Munck de eerste beschuldigde is en Catherine De Wilde de tweede beschuldigde, doch dat deze laatste voortvluchtig is.

Op 7 februari 1817 wordt door de Procureur des Konings bij het Assisenhof van Oost-Vlaanderen, de heer De Buck zoon, advocaat te Gent, aangesteld als raadsman van Joseph De Munck.   Het pleidooi wordt vastgesteld op 20 februari 1817, twee weken later.   Veel tijd voor de voorbereiding van de zaak kreeg men hier zeker niet.   Om 9 uur in de morgen vangt het proces aan.   Mr. De Buck zoon, advocaat van de beschuldigde, is niet aanwezig. Dus geen juridische bijstand voor de verdachte.   Het Hof is bijeen gekomen in zitting met gesloten deuren, in de zittingszaal van het Hof in het stadhuis te Gent.
Alle getuigen moeten de volgende eed afleggen: "Ik zweer te spreken zonder haat en zonder vrees, te zeggen de hele waarheid en niets dan de waarheid, aldus helpe mij God en al zijn heiligen."
De opgeroepen getuigen zijn in respectievelijke verschijningsvolgorde:

    1)   Isabelle Van Haute, 36 jaar, wed. van Jean B. Verheirbruggen blekerijbaas te Lokeren.

    2)   Jean Baptiste Van den Brande, 28 jaar, landbouwer te Lokeren.

    3)   Jean Francois Vereecken, 45 jaar, blekerijbaas te Lokeren.

    4)   Laurent De Witte, 47 jaar, landbouwer te Seveneecken.

    5)   Marie Anne De Waele, 49 jaar, weduwe van Levin De Witte, beenhouwer te Seveneecken.

    6)   Silvestre De Waele, 58 jaar, veldwachter te Lokeren.

    7)   Romain De Rudder, 28 jaar, veldwachter te Seveneecken.

    8) Emmanuel Vanhoorick, 28 jaar, veldwachter te Loochristy.

    9) Pierre(ook Joseph genoemd) Vanhollewinckel, 45 jaar, landbouwer te Seveneecken.

  10)   Gilles Francois Fierens, 45 jaar, blekerijbaas te Lokeren.

  11)   Gilles Emmanuel Antheunis, 47 jaar, blekerijbaas te Lokeren.

  12)   Charles Livin Vervaet, 26 jaar, schrijver te Lokeren.

  13)   Amelie Willems, 23 jaar, vrouw van Francois Armand Fiéve, hoedenmaker te Lokeren en   dochter van de cipier van Lokeren.

  14)   Jean Joseph Muys, 21 jaar, fabrikant te Lokeren.

  15)   Jeanne Isabelle Wuylens, 40 jaar, kroegbazin te Seveneecken, echtg. Francois Vermeire.

  16)   Francois Vermeire, 44 jaar, kroegbaas te Seveneecken.

  17)   Boniface Scheires, 59 jaar, kleermaker te Seveneecken.

  18)   Philippe Pieters, 53 jaar, burgemeester te Seveneecken.

  19)   Pierre Francois Cruyt, 54 jaar, politiecommissaris te Lokeren.

Na beraadslaging van het Hof wordt in tegenwoordigheid van het publiek, de procureur en de beschuldigde het geschreven vonnis door de griffier met luide stem voorgelezen.  
Welk vonnis als volgt luidt:
"Joseph De Munck wordt veroordeeld tot de straf van eeuwig durende dwangarbeid, tot brandmerking van de letters T P (Traveau Pratique) in de rechter schouder, door het aanbrengen van een afdruk met een gloeiend ijzer en tot de kosten van het proces, zijnde 200,05 frank.   Het Hof gelast dat voor de uitvoering van zijn straf, hij zal vastgemaakt worden aan de schandpaal met halsboei, die voor dat doel zal opgericht worden op de openbare plaats van deze stad Gent.   Hij zal er te kijk gesteld worden gedurende één uur.   Boven zijn hoofd zal er een geschrift worden geplaatst met in grote leesbare letters zijn namen, beroep, woonplaats, de straf en de reden van zijn veroordeling."