Geschiedenis van de Mattentaart

Iemand op bezoek of op doortocht in de omgeving van Geraardsbergen kan onmogelijk deze streek verlaten, zonder te hebben geproefd van de heerlijke ‘mattentaart’. Deze lekkernij, door de plaatselijke bakkers met liefde en zorg bereid, is een uniek streekproduct dat tot over onze grenzen een zeer goede faam bezit. 
Hoewel men over de oorsprong van de mattentaart weinig weet, toch is men er bijna zeker van dat de geschiedenis van de mattentaart terug gaat tot in de middeleeuwen. De ‘matten’ vindt men terug in oude dialecten in Duitsland, Frankrijk en Vlaanderen. 
Men gebruikte matten om sausen van te maken. Nadien om taarten te bereiden. 
Met de benaming ‘matten’ bedoelt men gewonnen of gestremde melk, het voornaamste bestandsdeel van mattentaarten. De kwaliteit van de matten wordt bepaald door de kwaliteit van de melk. De bodemgewassen in de streek van Geraardsbergen (klavergroei) spelen dus indirect een rol bij de productie van de mattentaart. Door aan de matten eieren, suiker en amandelen toe te voegen bekomt men de vulling van de taarten.

Het is zonder twijfel dat in de gastronomie de zuivelproducten een belangrijke rol spelen.  
Daarnaast kennen we in ons land nog andere lekkernijen die hoofdzakelijk te danken zijn aan de zuivelproducten die ze bevatten.  
Eén van deze zijn de Kaastaarten die voornamelijk tot stand komen op basis van melkbestanddelen. 
De bekendste streekgebonden kaastaart is de mattentaart.

Zuivelproducten en pasteibakkerswerk zijn zeer onderscheiden voedingsmiddelen die het tafelgenoegen verruimen.  Dat een gelukkige combinatie van beide aanleiding kan geven tot nieuwe delicatessen wordt onder meer bewezen door de mattentaarten.
Omtrent de juiste oorsprong van de mattentaart is weinig gekend. We weten wel dat ze uit een ver verleden stamt. De eerste aanwijzingen gaan  terug tot een troebadoerslied uit de XIIIe eeuw waarin de benaming 'matte' of 'maton' voorkomt. Dit had toen al  betrekking op de uit gestremde melk verkregen wrongel. Het begrip komt zowel in Vlaanderen als in oud Franse en Duitse dialecten voor.
Men kan aannemen dat de mattentaart, of de eeuwenoude voorganger ervan, aanvankelijk op de hoeve ontstond.  Daar bestond van oudsher naast de traditie van de eigen brood- en banketbereiding de noodzaak een valorisatie te zoeken voor gestremde melk.  Het aanwenden van wrongel in gebak kende blijkbaar succes want Abbé Delcourt vermeldt in zijn 'Histoire de la tarte au Maton' dat de koks en pasteibakkers uit de middeleeuwen veel geronnen melk gebruikten.  De kasteelheren uit deze tijd dronken bij hun gastronomische eetmalen de beste wijnen en eindigden met de fijnste mattentaarten.
Het oudste bekende recept van de mattentaart werd door Thomas van der Noot in zijn 'Boeken van cokerijen' (1510) opgetekend.  De populariteit van kaastaarten in de XVIe eeuw blijkt onder meer uit het beroemde schilderij Boerenbruiloft van Pieter Breughel de Oudere.

De mattentaart, zoals we ze vandaag kennen, was de lekkernij bij uitstek op kermissen in Westelijk Brabant, noordelijk Henegouwen en de Denderstreek vanaf XVIIIe  begin XIXe eeuw.  
In hoofdzaak had het gebak toen reeds zijn karakteristieke ronde vorm, terwijl in Brabant ook de schietspoelvorm voorkwam (mattengozetten).
Oorspronkelijk was de mattentaart met als bakermat en voornaamste productiecentrum het Geraardsbergse vooral bekend in Aalst, Brussel, Lessen, Ath, Ellezelles, Ronse, Brakel, Gent en Charleroi. 
Vandaag de dag wordt deze specialiteit over heel België geapprecieerd.

.