Freud, Jung en Sabine.jpg

Bespreking en analyse van de film van

David Cronenberg

A Dangerous method

 

Met Viggo Mortensen (S. Freud), Michael Fassbender

(C.G. Jung) en Keira Knightley (S. Spielrein)

Begin 19e eeuw.

1904. Een paardenkoets in volle vaart met een gillende jonge vrouw als passagier, gezicht tegen het raam gedrukt. Sabina Spielrein, 17 jaar, afkomstig uit een gegoede Russisch-Joodse familie en voorbereid op universitaire studies, wordt naar de gerenommeerde Burghölzli kliniek in Zürich gebracht voor haar behandeling. C.G. Jung neemt de zorg voor de patiënte op zich en besluit de nog experimentele behandeling van de toen al befaamde S. Freud, de ‘talking cure’ of ‘psychoanalyse’, met haar uit te proberen.

Met zijn twee grote ontdekkingen, het onbewuste (De droomduiding als Freuds meesterwerk) en het partiële van de pulsie (infantiele seksualiteit) is de psychoanalytische theorie volop in ontwikkeling. In de mislukking van de behandeling van Dora (1905) heeft Freud de overdracht ontdekt: de grootste hinderpaal kan het machtigste hulpmiddel worden. (Freuds werken, 4, 221) In 1906 neemt Jung schriftelijk contact op met Freud, een jaar later gaat hij hem opzoeken in Wenen en het komt tot een vruchtbare en gepassioneerde samenwerking waarin ze hun dromen en elkaar wederzijds analyseren. Ook de behandeling van Sabina Spielrein wordt ter sprake gebracht waarover Jung en Freud voorts vrij uitvoerig corresponderen. De behandeling kent een succes, Spielrein onthult aan Jung hoe ze voortdurend vernederd en mishandeld werd door haar vader waarmee de zogezegde ‘oorzaak van haar ziekte’ was ontdekt. Ze gaat geneeskunde studeren en wordt psychiater, terwijl ze intussen de assistente is geworden van C.G. Jung. Hij vindt in Spielrein een geestesverwante, ze is attractief, en hun relatie is zich verder aan het uitdiepen.

Terwijl haar vader haar naakte lichaam sloeg met de zweep, raakte ze seksueel opgewonden, zei Spielrein: ‘Ik werd nat’. Deze scène zal geactualiseerd worden in de relatie met Jung aan wie ze vraagt om haar met een zweepje te slaan. Jung krijgt het moeilijk om de overdracht te hanteren. Hij weigert, aarzelt en twijfelt om de huwelijkstrouw en het taboe op de seksuele omgang met een patiënte te doorbreken, terwijl Otto Gross (Vincent Cassel), door Freud verwezen voor een opname in de kliniek, zich afzet tegen de monogamie en Jung aanspoort om op haar vraag in te gaan. Terwijl Jung als opvolger.jpgJung de moeilijkheden in de behandeling voorlegt aan Freud, rept hij met geen woord over de seksuele verhouding. Als Spielrein Freud gaat opzoeken, zal Jung de seksuele verhouding ontkennen… De samenwerking van Jung met Freud komt steeds meer onder druk te staan en Jung drijft alsmaar verder af van het inaugurale van Freuds ontdekking van het onbewuste. In de film komen de dialogen van Freud en Jung op de voorgrond te staan en het wordt genieten van de schitterende vertolking van de vier acteurs.

Opmerkingen over de overdrachtsliefde (1915), voor Freud het beste van zijn technische geschriften, begint met: ‘Elke beginner in de psychoanalyse zal aanvankelijk wel beducht zijn voor de moeilijkheden die het duiden van de invallen van een patiënt en de taak om het verdrongene te reproduceren hem zullen bezorgen. Maar spoedig komt het moment dat hij deze moeilijkheden gering acht en in plaats daarvan de overtuiging krijgt dat de enige echt serieuze moeilijkheden zijn aan te treffen bij het hanteren van de overdracht.’ (Freuds werken, 6, 436) Wat een spanwijdte is er overbrugd als Lacan in 1964 de overdracht definieert als het in acte stellen, niet van een illusie, maar van de ([seksuele]) realiteit van het onbewuste. A dangerous method laat ons toe om verschillende facetten van dit kritieke en nevralgieke punt verder uit te diepen. Van de deelnemers wordt verwacht dat ze de film op voorhand bekeken hebben.

Guido Laforce

Met een interactieve TV kan de film besteld worden bij Belgacom of Telenet. Op webshops als Cosmox en ProxisAzur wordt de DVD te koop aangeboden. Huren kan ook.

 

Enkele informatieve websites:

Besprekingen van psychoanalytici van het ECF. Deze van Clotilde Leguil vind ik de meest interessante, de andere twee bieden interessante aanvullingen.

http://www.lacanquotidien.fr/blog/2012/01/la-chronique-de-clotilde-6/

http://www.lacanquotidien.fr/blog/2012/01/la-vie-comme-elle-va-6/

http://www.lacanquotidien.fr/blog/2012/01/critique/

 

Verslag van een gesprek met de kineast uit De Standaard, voorbehouden voor abonnees.

www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=LL3KEGQB

Op Filmcomment vind je het artikel van Amy Taubin met waardevolle informatie

http://www.filmcomment.com/article/david-cronenbergs-a-dangerous-method

 

Home