home geschiedenis pauwelbende activiteiten gulden boek pauwellied waarheen wanneer verklaringen database gastenboek
 

De pauwel op zijn wit paard voor de pauwelkapel

Een muntstuk met beeltenis van de pauwel

Een postzegel uit 1870

Pauwelbroodjes gezegend op pauwlus bekering

 

Home>geschiedenis
De Pauwelviering, een authentiek folkloristisch feest, is sinds eeuwen vergroeid met Galmaarden, vooral met het gehucht Sint-Paulus. Over het ontstaan van de Pauwelviering bestaan verschillende legendarische verklaringen. De meest aanneembare verwijst naar een legende uit 1382. Na de plundering van Geraardsbergen bleven de doden in grote getale op de velden liggen, zodat vele ziekten onder mens en dier ontstonden. Er woedde een vreselijke pest. Op het feest van Paulus' Bekering ( 25 januari ) verscheen te midden van alle onheil een witte ruiter, die roggebroodjes uitdeelde. De mensen aten ervan en de pest verdween. De onbekende witte ruiter, aan wie men de redding te danken had, was de heilige Paulus, de dorpspatroon.

Deze eerste verklaring werd beschreven in een boek uit 1843 " niederländische sagen" van de schrijver J.W. Wolf. 

Een tweede verklaring werd gevonden in het boek " brokken folklore, De pauwelbende van Galmaarden" uit 1914.

Rond de jaren 1300-1400 stond er op het gehucht sint-Paulus te Galmaarden een klooster dat afhing van de sint-Adriaansabdij te Geraardsbergen. De prior was in die tijd een zekere Paulus. Tijdens een bepaald jaar gebeurde het dat de landbouw in de streek geteisterd werd door het " steken van de worm" . Een echte ramp voor de boeren. Hoe zij ook werkten en wroeten, niets verhielp de plaag. Radeloos zagen zij hun beste vruchten op het veld wegkwijnen en de schoonste dieren uit hun stallen sterven. Ten einde raad gingen zij de prior van het klooster opzoeken en smeekten hem om hulp. De pater bekwam van de paus de toelating om brood te wijden en uit te delen tegen de verschrikkelijke landbouwplaag. Het wonder geschiede, de plaag verdween. Weldra was dit wonderlijk voorval ook in de omliggende dorpen bekend en van heinde en verre kwam men naar het klooster om er zich de wonderbroodjes aan te schaffen. Van jaar tot jaar steeg de vraag naar de pauwelbroodjes, zodat besloten werd de broodjes kleiner te maken, om zo met dezelfde hoeveelheid  graan meerderen tevreden te stellen. Ook de brooduitdeling vergde te veel tijd en daarom stelde de prior voor de broodjes te werpen over het volk. Gezien echter ook de uitgaven voor het brood de inkomsten ver overtroffen werd overeengekomen dat de inwoners van het dorp en het omliggende in de onkosten zouden tussenkomen. Daarom werd daags voor het feest door enige mannen een omhaling gehouden. Na enkele jaren ontstond er spijtig genoeg misbruik. Er waren er die rondgingen voor hun eigen zak. Daarom ging de Pauwel zelf mee als bewijs van echtheid.        

De Pauwelviering heeft sinds onheugelijke tijden elk jaar plaats op 25 januari (indien een zondag, zoniet de zondag eropvolgend).

Tekst geschreven en gepubliseerd door Michel Mathijs samen met André Demecheleer  in het boek "De pauwelbende van Galmaarden".