Lening van Betekom (akte en commentaar met dank aan Paul Peeters)

 

Hieronder een interessante akte aangaande een lening van 550 guldens die het dorp van Betekom aanging.  De protagonisten zijn Henricus Verbulckt (x Maria Van de Velde), meier, Laurentius Vissenaekens (x Maria Claes xx Maria Vervarent, schepen, Leonardus Wauters (x Barbara Nuyts), gewezen schepen, en Marcus Anthonis (x Anna Keppers), eveneens schepen. Uit de akte vernemen we dat Henricus Verbulckt brouwer was. Het huis van schepen Laurentius Vissenaekens stond op de plaats (dorpsplein) nabij het kerkhof. Hij woonde dus nabij de kerk. De rente werd afgelegd op 23.08.1700.

 

Bron : S.A.L., Inventaris Cuvelier, register nr. 7931 fol. 214v.

 

Inde tegenwoordicheyt der heeren schepenen van Loven naergenoempt gestaen den clercq Eeremans vuyt crachte ende naer Xmoegen. van sekere procuratie om den naervolgenden contracte notariael wettelijck te moegen doen vernieuwen en. passeren, hem gegeven, heeft tselve gedaen inder manieren naervolgende, luyden. aldus.

Op heden den dertichsten decembris 1678 comparerende voor mij openbaer nots., bijden Souvren. Raede geordonneert, in Brabant geadmitteert, tot Loven residerende, ende inde presentie vande getuygen naergenoempt, sr. Hendrick Verbulckt, meyer tot Betecum, Laureys Vissenaekens, schepene aldaer, ende Lenaert Wauters, aut schepenen, welcke vs. compten. bekennen bij desen ontfangen te hebben vanden eerw. heere Petrus Damman, licentiaet inder godtheyt, canonick der collegiale kercke van Ste. Peeters alhier te Loven ende president van t' Collegie Druty, de somme van vijff hondert vijftich guldens in permissie ende goeden ganckbaeren gelde, den gulden tot twintich stuyvers ende den stuyver tot drij plecken Brabants gerekent in munte volgens sijne mats. placcaerten, ter saeke van welcke somme die vs. compten. soo in hunnen naeme als mede vuyt crachte ende naer Xmoegen. van. onwederroepelijcke procuratie, op hun verleden bijden eersaemen Marcq Anthonis, insgelijcx schepene tot Betecom vs., en. Anna Keppers, sijne huysvrauwe, mitsgaeders bij Marie Vande Velde, huysvrauwe vanden vs. meyer Verbulckt, ende Barbara Nuyts, huysvrauwe van. vs. Lenaert Wauters, gepasseert voor schepenen van Betecum opden xxien. decembris lestleden,onderteeckent A. Vanden Loock, alhier in originali gesien ende gebleken, hebben geloeft ende geloven bij desen te geven ende te gelden alle jaeren op date dser ten behoeve vanden voors. eerw. heere president Damman ofte den genen bij hem heere hier naermaels te noemen, eene erffelijcke rente van vierendertich guldens seven stuyvers en halven tsrs. den penninck sesthiene, met expresse conditie nochtans dat ingevalle die betaelinge geschiet binnen den tijt van drij maenden naerden valdach sullen gestaen mits betaelende sevenentwintich gul. thien stuyvers tegen den penninck twintich, daer van den iersten termijn vallen ende verscheynen sal den dertichsten december vanden naestcomenden jaere xvic. negenentseventich ende soo voorts van jaere te jaere totte affquytinge toe, die t' allen tijde sal moegen geschieden als de rentgelders gelieven sal t' eender reyse ende met volle rente in munte als voor, gelovende die vs. comparanten tsaemen ende elck int besundere, soo in hunnen eygen naeme als mede vuyt crachte der voors. procuratie, die selve rente jaerelijcx loffelijck ende personelijck te betaelen ende inde stadts wissele van Loven te leveren, los en. vrij van alle impositien ofte exactien, alreede ingestelt ende naermaels inne te stellen, hoedanich die souden moegen wesen, erffelijck in toecomende tijden t' elcken jaere als schult met recht verwonnen, daer voor verbindende hunne respective persoonen ende goederen, meublen ende immeublen, present ende toecomende, met renunciatie aen alle privilegien ende exceptien, naementlijck die privilegien excussionis ende discussionis daer van onderricht sijnde, ende om den voors. heere president ofte sijns actie hebbende, noch naerder te versekeren, soo vande verloopen als de capitaelen, hebben tot meerder vasticheyt ende voor onder pant gestelt, te weten den vs. meyer Verbulckt sijn paenhuys ofte brauwerije metten grondt, waerop die selve is staende, groot ontrent een halff dachmael, regen. s' heeren straete ter eenre, den Heyligen Geest van Betecum ter tweedere, den heere grave van Rivieren ter derdere ende die pastorije ter vierdere zijden, alleenelijck belast met twee guldens tsrs. aenden voors. Heyligen Geest van Betecom, item den voors. Laureys Vissenaekens twee stucken lants, gelegen inden voors. dorpe van Betecom onder de heerelijckheyt van Rivieren inde Beeckstraete, regen. Cathleyn Vekemans ter eenre, s' hren. straete ter ijr., d' erffgenaemen Christiaen De Meyer ter derdere, d' erffgenaemen Adriaen Reyers ter iiijr. ende Bertel Van Lantwijck ter vijffdere zijden, alleenelijck belast met s' heeren chijns aenden heere grave van Rivieren voors. ende het een parceel gelegen onder eenen ceur.

Item alnoch huys ende hoff, insgelijcx gelegen tot Betecom opde plaetse aen t' kerckhoff, regenoten s' heeren straete ter eenre ende ijr., d' erffgen. Niclaes Van Rumonde ter iijr. ende Aert Nijs ter iiijr. zijden, alleenelijck oock maer belast met s' heeren chijns aenden voors. heere grave van Rivieren,hem Vissenaekens competerende bij successie vuytten hooffde van sijne ouders.

Item den voors. Lenaert Wauters ses dachmaelen lants, gelegen insgelijcx onder Betecom bij den molen onder de heerlijckheyt van Rivieren, regenoten Jan Stroobants en. Jan Liebrechts ter eenre, die straete ter tweedere, d' erffgen. Usmarus Boon ter iijr., den wech naerden molen ter iiijr. zijden, vercregen tegen d' erffgen. Adriaen Vanden Loop voor schepenen van Betecom opden ... [n.v.], alleenelijck belastmet s' heeren chijns aenden voors. heere grave.

Item noch drij dachm. bleckbosch, oock gelegen onder de voors. heerelijckheyt van Rivieren, regen. s' heeren straete ter eenre, mijn heere Eynatten ter ijr., Jan Claes ende d' erffgen. Jan Meys ter andere, oock nyet voorder belast als met s' heeren chijns aendne voors. heere grave.

Item hebben die vs. comparanten vuyt crachte hunder vs. procuratie inden naeme ende van wegen den voors. Marcq Anthonis en. Anna Keppers, sijne huysvrauwe voor pandt ende hypothecque alnoch gestelt twee dachmaelen lants, gelegen onder den gehuchte van Bael, genoempt die Turffhoeve, regenoten die weduwe Willem Vermeylen ter eenre, s' heeren straete ter ijr. ende derdere, alleenelijck oock maer belast met s' heeren chijns aen sijne excellentie den hertoghe van Aerschot, bij hem vercregen tegen Hanskens Van Vlasselaer.

Item noch twee dachmaelen lants, genoempt Thijs Mertens, onder die heerelijckheyt van Rivieren, regenoten Willem Hoolaerts erffgen. ter eenre, Rombaut Desmarez ter ijr., d' erffgen. Peeter Vander Veeken ter derdere, onbelast dan gelegen onder eenen peertskeur, consenterende respective daer over int maeken van beleyde ende mainmise ende int decreet ende herdecreet vande heeren schepenen  van Loven daer over te geven sonder voorgaende daegement, constituerende voorts onwederroepel. een ieder thoonder deser om allen t' gene voors. voor meyer ende schepenen van Loven en. alomme elders te vernieuwen en. herkennen, mitsgaeders te laeten passeren in condemnatie volontair ende laeten verclaeren executoriael cum expensis promittentes ratum, eth.

Aldus gedaen en. gepasseert binnen Loven ten daege, maende ende jaere als boven ter pntien. van Franchois Van Roost ende Theodorus Riga, als getuygen hier toe geroepen ende gebeden, hebben. de vs. comparanten de minute deser beneffens mij notario onderteeckent, quod attestor, en. was onderteeckent S. Vermeeren, nots., hier naer volght den teneur vande procuratien, inden bovenges. contracte Xmelt.

Op heden den xxixen. december 1678, soo is gecompareert voor Jan Janssens, Jan Verschueren ende Merten Viskens, schepenen van Betecum, den eersaemen Marck Anthonis, mede schepene, ende Anna Keppers, sijn huysvrauwe, de welcke samenderhandt onwederroepelijck hebben geconstitueert, machtich gemaeckt, gelijck sij constitueren en. maeken machtich ende stellen in hunne steden bij desen Hendrick Verbulckt, Laureys Vissenaekens ende Lenaert Wauters om te gaen ende compareren binnen Loven als alomme elders ende aldaer rente te lichten eene somme van vijff hondert vijftich guldens capitaels teghen alsulcken penninck als ten minsten prijse best sullen vinden ende den telder ofte telders behoorelijck hypoticqueren hunne goederen, breeder inde mede gaende attestatie gespecificeert, beneffens die panden vanden voors. Hendrick Verbulckt, Laureys Vissenaekens ende Lenaert Wauters, daer voor te verbinden, behaudelijck rekeninge, bewijs ende reliqua des aensocht sijnde, renuncierende tot dijen eynde alle privilegien van rechte desen eenichsints contrarierende, naementlijck de voors. Anna Keppers aen het privilegie senat. cons. vell. autent. si qua mulier, eth., alvooren vanden effecte van dijere onderricht sijnde, gelovende, eth., verbindende, eth., constituerende, eth.

Aldus gedaen ende gepasseert binnen Betecum ten daege, maende ende jaere voors. ter presentien vande vs. schepenen, hebbende de vs. comparanten die minute deser beneffens mij behoorelijck onderteeckent.

Eodem coram eisdem comparerende Maria Vanden Velde, huysvrauwe van Hendrick Verbulckt, dese onderteeckent hebbende, welcke Xclaert., soo dat sij doet bij desen, vollen last ende macht gegeven te hebben aen Hendrick Verbulckt, haeren man, om het paenhuys oft brauwerije te moegen belasten ende te Xbinden. als inde vs. procuratie, gelove het selve voor goet ende van weerde in alles te houden, onverbreckelijck renuncierende de selve tot dijen eynde aen alle privilegien van rechte, naementlijck privil. senat. cons. vell. autent. si qua mulier, alvooren vanden effecte van dijere onderricht sijnde, gelovende, eth., verbindende, eth., constituerende, eth.

Aldus gedaen ende gepasseert binnen Betecum ten daege, maende ende jaere voors. ter presentien als voor, ende is de minute deser bijde voors. comparante beneffens mij behoorelijck onderteeckent.

Eodem coram eisdem comparerende Barbara Nuyts, de huysvrauwe van Lenaert Wauters, de welcke verclaert, soo dat sij doet bij desen, vollen last ende macht gegeven te hebben aen haeren man Lenaert Wauters die ses dachmaelen lants ende drij dachm. bosch, in d' attestatie geruert, te moegen belasten, geloven. het selve in alles te houden voor goet, vast ende van weerden, renuncierende tot dijen eynde aen het privilegie senat. cons. vell. autent. si qua mulier, eth., al vooren vanden effecte van dijere onderricht sijnde, gelovende, eth., verbindende, eth., constituerende, eth.

Aldus gedaen ende gepasseert binnen Betecum ten daege, maende ende jaere voors. ter presentien vande voors. schepenen, hebbende de vs. comparanten die minute deser beneffens mij behoorelijck onderteeckent, quod attestor, en. was onderteeckent Ad. Van. Loock.

Aldus vernieuwt coram Schore, Schutteput, xiiija. january 1679.  G. Anth. Van Schutteput.

 

N.B. : De akte werd doorgehaald en in de rand werd volgende tekst vermeld.

 

Op heden den 23. aug. 1700 is alhier gebleken d' originele quictancie van cassatie der rente, int witte deser Xmelt., luydende aldus.

Den onderges. kent ontfangen te hebben de capitaelen deser met den verloopen, dijensvolgens consenteert in cassatie der selver, actum desen 23. augusti 1700 en. was onderteeckent E. De Vyncke, presr. Coll. Druty et sic vacat., quod attestor, C. Eeremans.

 

Hieronder een akte, waarin melding wordt gemaakt van Joannes Goris alias Bruers, zoon van wijlen Arnoldus, en 2 andere inwoners van Betekom.  En van de anderen was Adrianus Kerckmeesters, toch wel een eigenaardige naam en vermoedelijk te vereenzelvigen met de familienaam Kerckmans.

  

Bron : S.A.L., Inventaris Cuvelier, register 7471, fol. 151v., akte dd. 15 oktober 1577.

 

Item Jan Goris al(ia)s Bruers zone wijlen Aerdts, Willem Daerboven sone wijlen Jans ende Adriaen Kerckm(eeste)rs sone wijlen Bartholomeeus, alle woonen(de) tot Bethekem, hebben bekindt indivisim schuldich te zijn(e) Jan(nen) Dinchebroux ende Martha Van Raveschoth, zijn(e) huysv(rouw)e, woonen(de) tot Loven(e), vijffventwintich gouden pennin(gen), geheeten carolusg(ulden) te xx st(uyvers) tstuck, erffel(ijcke) rinte, alle jae(re) opden xven. dach octobris te betalen ende inder stadt wissele van Loven(e) los ende vrije, oyck van ve., xe., xxe., ce. als alle ande(re) pennin(gen) ende impositien, geimponeert en(de) te imponeren, te leveren in toecomen(de) tijd(en) telcken termijn(e) als schult met rechte v(er)wonnen, geloven(de) die v(oer)s(creve) erffrinte ter manissen te bepanden op goede, loffelijcke panden, gelegen tot Bethekem voers(creven), weerdt zijn(de) boven alle commeren daervuytgaen(de), vijfftich carolusg(ulden) tsiaers ende zoe vele te doene dat den v(oer)s(creven) gehuysschen in toecomen(de) tijden zal mogen genoech wes(en), met conditie dat die voers(creve) bekinderen die v(oer)s(creve) erffrinte van vijffventwintich rinsg(ulden) zullen mogen lossen ende affquyten tallen tijd(en) alst he(n) believen zal teenemale, elcken penninck d(aer)aff met sesthien pen(ningen), te weten(e) met Bourgoinssche daelders ten prijse van xxxiiii st(uyvers) tstuck, gemunt zijn(de) respective zedert den jae(re) xvc. lxviitich. totten dage date des(er), vuyt dijen zij bekinnen zulcke pen(ningen) ontfangen te hebben(e), obligan(do) et submitten(do), coram Grave, Maelcote, octobris xva.

Senten(tiatum) per domicellam Catharina(m) Van Ravenschot, action(...) ? huius redditus habentem, cor(am) Vrancx, Gordts, maii quinta, a(n)no xvc. lxxxiii.

Senten(tiatum) p(er) predictam domicellam Catherinam actum his habentis tanquam herdem predictori co(n)jugum.

De onderstaande akte wordt gevolgd door een procuratie die werd verleden voor pastoor Philips vander Noot (in de procuratie tot twee maal eigenaardig genoeg vermeld als 'de vander Noot').  De procuratie is des te interessanter omdat alle gegoede inwoners van Betekom in de akte worden vermeld.  Het ging om een lening die voor het dorp van Betekom werd aangegaan.

 

Bron : S.A.L., Inventaris Cuvelier, register nr. 7471, fol. 152r., akte dd. 15 oktober 1577.

 

Item Jan Meusens de jonge zone Jans en(de) Henrick Nijs zone wijl(en) Jans, tot des naerbes. staet, behoorl(ijck) en(de) onwederroepel(ijck) geconstitueert zijn(de) bij heyligegeestm(eeste)ren, kerckm(eeste)ren, dorpm(eeste)ren ende alle dande(re) innegeseten(en) des dorps van Betekem, als naede(re) blijcken(de) bijde zelve p(ro)curatie, gepasseert voer hee(r) Ph(i)l(ip)s vander Noot als pastoor van Betekem ende notaris en(de) zekere getuygen den xiien. octobris lestleden, al naerde(re) blijcken(de) bijde selve procuratie in date v(oer)s(creven), hebben vuyt crachte voers(creven) geloeft en(de) geloven midts desen den v(oer)s(creven) Jan(nen) Gooris met zijn(e) consorten, allessints costeloos en(de) schadeloos tontheffen en(de) inde(m)pneren met alle costen, schaden ende interresten daeromme te geschieden(e) ende te gerijsen(e), aen(den) v(oer)s(creven) Dinchebroux en(de) zijnd(er) huysv(rouw)en van alsulcke vijffventwintich rinsg(ulden) erffel(ijck) als die v(oer)s(creve) persoon(en) in haren propren en(de) eygen(en) naem(e) bekindt hebben gehadt voerde v(oer)s(creve) gemeynte, d(aer)voe(r) v(er)binden(de) die voers(creven) Meusens ende Nijs alle der geconstitueerde goeden, p(rese)nt en(de) toecomen(de), obligan(do) et submitten(do), coram eisd(em).

 

Sequitur tenor dicti procuratorii.

Ick hee(r) Ph(i)l(ip)s de vander Noot, pastoor en(de) notaris der prochien kercke van Betekem, allen den ghenen die dese l(ette)ren sullen sien oft hooren lesen, saluyt.

Met kennisse der waerheyt laet ick weten dat op heden datum van desen voer mij gecommen zijn die heele ganssche gemeynte des dorps van Betekem, inden yersten namentlijck dese naervolgen(de), als die principaelste ende alderbeste gegoedde Willem De Pelsmake(re), Michiel Loots Goerdtss(one) als kerckm(eeste)rs, item Willem Daerboven, Adriaen Kerckmans als dorpm(eeste)rs, item Henrick Michiels en(de) Henrick Timmermans als heyligegeestm(eeste)rs, item Jan De Pelsmake(re), Merck Van(den) Berge, Michiel Alaerts, Jan Goris Claess(on)e, Adriaen Smets ende Jan Kerckmans als schepen(en) desselffs dorps, item Job De Keysere, Floris Vanden Ynde, Jan Storms int jonck Tolhuys, Jan Goris al(ia)s Bruers, Jan Vischkens Henricxss(on)e, Michiel Moons, Henrick Nijs, Jan Goris Aerdtss(on)e, Jan Meusens de jonge, Peeter Van(den) Calste(re), Jan Verlact, Willem De Hooge, Jan Die Hooge, Anthonis Vanden Ynde ende Henrick Phlipssens, alle goede eerlijck ende die beste gegoedde, en(de) hebben met hu(n)nen vrijen wille en(de) wetenheyt geconstitueert ende machtich gemaect, constitueren ende maken machtich midts desen onwederroepelijck die eersame persoonen, te weten Jan(nen) Meusens ende Henrick Nijs tsamen ende elcken va(n) hu(n) besunde(re) omme van wegens ende inden name van het gans dorp voergenoempt als constituant respective te mogen lichten te comme(n) van Jan(nen) Wijbrechts, woonachtich tot Loven(e), een zeke(re) somme van gelde ende die alsoe groot alst nootelijck ende prouffijtelijck zal zijn den voerg(enoempden) dorpe ende die voergenoempde persoon(en) zijn te vreden als datmen daer voe(r) zal bekinnen een zeke(re) rinte op het geheel corpus desselffs dorps ende die zelve te mogen quyten in bequamen tijden ende den ghenen dijen he(n) voer tvoers(creven) dorp oft gemeynte zullen v(er)binden, te geloven costel(oos) ende schadeloos tontheffen en(de) indempneren ende voer dese rinte hebben alle dese voergenoempde persoon(en) verobligeert ende verbonden, v(er)obligeren ende verbinden midts desen hu(n)ne eygen(en) p(er)soon(en) ende alle hu(n)ne goeden, ruerlijcke en(de) onruerlijcke, hoedane die zelffve souden mogen zijn, geloven(e) die v(oer)s(creve) constituan(ten) bij hue(re) trouwen ende opt verbant van alle hue(re) goeden, jegewordich en(de) toecomen(de), te houden altijt over goet, vast, gestentich ende van weerden alle tgene dat hij he(n) ende elcken van he(n) in tgene voers(creven) is, in eeniger manieren gedaen zal wordden sonder argelist ende des torconden hebbe ick hier onder mijn(en) naem en(de) toenaem gestelt op den xiien. va(n) october a(nn)o xvc. lxxvii.

Aldus stont onder gescreven Ph(i)l(ip)s de vander Noot.

 

Terug naar startpagina Terug naar startpagina stamboom