Aldus Paul Peeters:

 

1a. Laurentius Vissenaekens, die gehuwd was met Maria Claes, werd op 12 maart 1638, toen hij bijna 18 jaar was, aangesteld als sterfman (ook wel gichtdrager of bezetman genoemd) van de gicht (of peerdskeur) van de Zwanenhoeve in de Molenstraat te Betekom. 

 

Dit betekende niet dat hij op de Zwanenhoeve woonde. Men kon sterfman van verschillende gichten zijn.

Het woord 'hoeve' komt in vele gichtnamen voor.  Oorspronkelijk was een hoeve een oppervlaktemaat zoals mansus en hovelie, in feite een stuk land of een blok van enkele percelen van een bepaalde grootte, opdat een uitbater er zou kunnen van leven.  De mansus omvatte 12 bunders.  De naam hoeve had niet noodzakelijk betrekking op een huis of een verblijf.  Het is pas later dat de betekenis ervan evolueerde naar een boerderij of een huis met bedrijfsgebouwen en erf.

Dat een hoeve niet steeds gelijk is met een woning, boerderij of hofstede, blijkt duidelijk uit het volgende : 

item ontrent een halff boender bossch, geleghen onder Beckevoort inde Keyserhoeve,

regenooten Jan Willems ter ie. ende ije., de Taeffel van Thilt ter iiije. ende Matthijs Jans ter vierdere zijden.

De Keyserhoeve is hier duidelijk toponiem, dus een lokale plaatsnaam, doorgaans van een blok,

bestaande uit enkele percelen (oorspronkelijk waarschijnlijk n perceel, dat in de loop van de tijd verkaveld werd). 

In dit concrete geval maakte een half bunder bos deel uit van de Keyserhoeve. 

Dergelijke voorbeelden zijn legio in het archief. 

Het is dus zeer voorbarig om te stellen dat Laureys Vissenaekens op de Zwanenhoeve zou gewoond hebben. 

Wellicht is de Zwanenhoeve hier ook gewoon een lokale plaatsnaam van een perceel of enkele percelen in een blok.

Hiervoor diende 12 deniers Lovens als overgangs- of verheffingsrecht betaald te worden. In verhouding tot de andere gichten in het cijnsboek was dit een eerder kleine som, zodat deze gicht wellicht ook niet al te groot was.

Volgens het chijnsboek komt 1 denier Lovens overeen met 15 mijten (opgepast een denier Lovens is niet hetzelfde als een denier).  Er moest m.b.t. deze gicht dus 180 mijten (12 x 15) betaald worden. 180 mijten komt overeen met 10 oord.  En stuiver is vier oord.

Dikwijls vinden we in schepenaktes voor de weergave van te betalen sommen een vermelding onder de vorm van "0 - 0 - 0", wat staat voor 'guldens - stuivers - oorden'.  Uitzonderlijk ook onder de vorm van "0 - 0 - 0 - 0", wat dan staat voor 'guldens - stuivers - oorden - mijten'.  Goed gerekend, diende voor deze gicht dus betaald te worden : 0 - 2 - 2 - 0, hetzij 2 stuivers en 2 oorden.

De Zwanenhoeve in de Molenstraat te Betekom was de 18 de gicht van de heerlijkheid Rivieren te Betekom. Bij de aanstelling van een nieuwe sterfman, gichtdrager of bezetman wegens het overlijden van de vorige, moest het overgangs- of verheffingsrecht betaald worden.  Om deze betaling zo lang mogelijk uit te stellen waren de sterfmannen dikwijls zeer jong.

 

Aan de hand van de aanstelling van Laureys Vissenaken als sterfman vernemen we ook zijn ouders Jan Vissenaken en Barbara Mertens.  Vermits we weten dat Laureys werd gedoopt op 26.04.1620, is zijn leeftijd in het cijnsboek quasi juist.

Ziehier de vermelding in het cijnsboek. De tekst werd voluit geschreven. De letters tussen de vierkante haakjes werden in de oorsponkelijke tekst niet vermeld (bron : R.A.L., Schepengriffies Vlaams-Brabant, nr. 6913, Cijnsboek van de heerlijkheid Rivieren te Betekom  anno 1645). 

      18      De gichte van[de] Swanen Hoeve

                inde Meulenstraet gelt jaerl[ijcx]

                twelff d[enier] lo[vens]

                xij d[enier] lo[vens]

 

               Sterffman Laureys Vissenaken

               sone Jans daer moeder aff was

               Barbara Mertens oudt ontrent

               18 jaeren actum opden 12en meert 1638.

 

1b. Laureys Vissenaekens behoorde wel tot de begoede inwoners van Betekom. Hij is niet alleen dorpsmeester (dorpsschrijver, dorpsklerk) en schepen van Betekom geweest, maar ook grondschepen (laat) van de heerlijkheid van Rivieren te Betekom. Op 21.01.1666 en 13.03.1670 legde hij in hoedanigheid van grondschepen, samen met andere grondschepenen de onderstaande verklaringen af.

Bron : R.A.L., Notaris Gregorius Van Cantelbeek, register nr. 13760 (verkorte transcriptie).

 21 januari 1666

Leonaert Wauters, aut ontrent 53 jaeren, Jan Joris, audt 50 jaeren, en. Laureys Vissenaeken, aut ontrent 46 jaeren, respective aude dorpmrs. van. dorpe van Betecom en. tegenwoordige grondtschepenen der heerlijckheyt van Riviren in. selve dorpe, hebben t' saemenderhandt op den eedt int aencomen der officien gedaen, ten Xsueke. en. requisitie van joe. Anna d' Assignies Xclaert. en. geattesteert hoe dat alhier onder den vs. dorpe van Betecom sijn gelegen besondere parcheelen van gronden van erven, dependeren. aen. heerlijcke pachthoeve oft Hoff van Bruggen, allodiael en. chijnsroerich wesende, de welcke mits d' overleyden van. edelen heere d' Assignies als tochtenaer der selver, sijn Xstorven. op vrauwe N. Hinckaert, in houwel. hebben. jor. Guilliam Van der Schueren noe. uxoris, heere van. vs. heerlijckheyt van der Bruggen, de welcke bij den vs. jor. Van der Schueren tegenwoordich beneffens en. mette selve heerlijckheyt en. pachthoff worden beseten en. door sijne huerlingen gebruyckt, naementlijck is aen. selve pachthoff toebehooren. en. aengaen. vier dachmaelen bosch, hey en. neeringe, genoempt de Venen, achter Jan De Meyer gelegen, regenoten d' erfghen. Adriaen Peeters suyt en. noort, Jan Dauwen en. Geerart Janssens west en. d' erfghen. van wijlen Henr. Goris oost, item ses dachmaelen bosch, genoempt de Reuckens, regenoten den heer van Bruggen suyt en. west, Jan Dauwen en. Henr. Brughmans noort, item twee dachmaelen bosch en. heyde achter den Balenberch gelegen, item ses dachmaelen wauteer oft veyver, gelegen ontrent het Tolhuys, regenoten de herbaene suyt, Jan Luyten west, de vs. erfghen. Adriaen Peeters noort en. Franchois Van Vlasselaer oost, alle welcke voorgespecificeerde gronden van erven sijn en. worden gehouden voor allodiael en. chijnsgoederen, gelijck deselve beneffens de andere van gelijcke nature oock worden geset en. gequotiseert in. dorpslasten van. vs. dorpe van Betecom, soo van beden, subsidien als andere, gelijck die dorps setboecken t' selve claerel. sijn uytwijsen., waertoe wort gerefereert voor redenen dat den vs. lesten attestant heeft geint en. ontfangen de vs. lasten van beden en. subsidien en. de andere attestanten daer van oock getrocken hebben. die neringhe sonder eenighe exemptie, waeraen allodiale en. chijnsgoederen alhier sijn subject, sonder dat onder desen dorpe van Betecom die leengoederen worden geset in eenighe beden ofte subsidien, die tot laste van. vs. dorpe van. wegen de e. (*) heeren Staeten van Brabant worden uytgesonden.

(*) e. : edele 

Bron : R.A.L., Notaris Gregorius Van Cantelbeeck, register nr. 13763 (verkorte transcriptie).

13 maart 1670

Leonaert Wauters, audt ontrent 58 jaeren, en. Laureys Vissenaeken, audt ontrent 58 jaeren, respective ingesetenen van Betecom en. grondtschepenen der heerlijckheyt van Riviren aldaer, Xclaeren. hen op den 5. feb. lestleden ter instantie en. Xsueke. van Maria Van Hove, lest achtergelaeten wedue van wijlen Henr. Van Moockenborch, getransporteert te hebben in oft op ontrent drij dachmaelen bleckbosch, gelegen onder Betecom t' Uythem, regenoten d' erfghen. van wijlen joe. Kimps in drij sijden en. de vs. requirante ter andere, toebehooren. deselve requiranten en. haere kinderen in eygendom, hebbende sij attestanten aldaer gesien datter in. selven bosch door die soldaeten en. militairen van. garnisoene der stadt van Aerschot bij fortie en. gewelt is gedaen eene groote schaede, als bevonden hebben. dat uytten selven bosch sijn afgehouden oft gecapt twee hondert dertich bleckstucken, soo groot als cleyn, waer door de vs. requirante in. selven bosch wel is beschadicht ten minsten de some. van hondert gull. eens, alsoo den vs. bosch in twintich naestcomen. jaeren niet en sal sijn in alsulckenen fleur als den selven was voor oft ten tijde van. vs. geweldighe uytcappinghe, Xclaeren. voorts de vs. attestanten dat in cas het waere hennen eygen bosch, sij de selve geleden schaede ofte uytcappin. voor de vs. gepriseerde some. van hondert gull. eens niet en soude willen tollereren als sijnde den selven bosch daer door grootelijcx mishandelt oft gedeterioreert boven de weerde vant selve hout, eynden. hier mede sij attestanten dese henne attestae.

 

Op 29.11.1663 toog een afvaardiging van de gemeente Betekom naar notaris J. Sdrooghen te Brussel om een lening van 850 guldens aan te gaan bij de heer Hubert Monart dit Le Franc, kapitein ten dienste van Zijne Majesteit, en diens echtgenote Marie Ange Triest.  Hiervoor diende de gemeente Betekom een jaarlijkse rente van 53 guldens en 2 stuivers jaarlijks te betalen. Op 13.08.1664 bevestigden Laureys Vissenaekens als schepen, samen met dorpsmeester Adriaan Vanden Loock en burgemeester Maarten Viskens, deze rentebekentenis aan notaris Anthoon Sizair te Leuven. Gijsbrecht Thenart, drossaard van Holsbeek, had zich borg gesteld voor deze lening. Blijkens een akte dd. 20.09.1677 voor notaris Nicolas Gilbert te Leuven droegen Hubert Monart en Marie Ange Triest deze jaarlijkse rente van 53 guldens en 2 stuivers over aan Hendrik Van Rivieren te Aarschot.  Deze akten werden op 18.09.1679 vernieuwd door notaris Cornelis Van Moockenborgh voor de schepenen van Leuven (tenminste zo versta ik toch deze franstalige akte). 

Bron : S.A.L., Inventaris Cuverlier, register nr. 7566 fol. 53r (integrale akte)

En pnce. de messieurs les eschs. de Louvain embas a denomer constitue Cornile Van Moockenborch pour icy renouveller les actes notariaulx ensuivants estant irrevocablement constitue par les procurs. y inserees comme porteur d' icelle at le mesme faict et effectue en la forme comme l' ensuit.

Ce jourdhuy 13 d' aoust 1664 pardevant moy notair publicq. en pnce. des tesmoins embas denomez comparurent personnelement Adriaen Vanden Loock, Merten Viskens, Laureys Vissenaecken, respectivement greffier, bourgemre. et eschevin de Betecum, lesquels ont declare comme ils declarent par cette d' avoir tant en leurs noms particuliers que de la parte de la communaulte dudt. Betecum, receu de monsr. Humbert Monart dit Le Franc, capitaine entretenu au service de sa mate. et de madame Marie Ange Triest, sa compaigne, la somme de huict cent et cincquante florins en argent de permission, procedants et provenants hors la somme de deux mils florins mentiones dans le contract de mariage entre eulx stipule et passe pardevant le notaire J. Sdrooghen, resident en Bruxelles, et certains tesmoins en date du 29e. de novembre 1663, pour laquelle somme de huict cents cincquante florins ils ont recogneu et constitue comme ils recognoissent par cette au prouffict des susds. seigr. Monart et de madame sa compaigne, pnts. et acceptants tant pour eulx que leurs hoirs ou ayants cause une rente annuelle de cincquantetrois florins deux souls et demy, dont le premier terme de payement escherra et tombera le xiije. d' aoust de l' an xvic. soixantecincq et ainsi ensuivant d' an en an jusques a la redemption d' icelle, laquelle se pourra faire en unefois au denier seize avec plein canon en monnoye ayant cours en Brabant selon le placcart de sa mate. toutes quantes fois il plaira aux premiers compts., lesquels promettent de bien et exactement payer lade. rente annuelle comme debte par droict convaincie et acquise au temps et terme come. dessus et de la livrer dans la ville de Louvain, libre et exempte de toutes charges, exactions et impositions desia (?) mises et d' oresnavant a mettre et pour asseurer les susds. sr. Monart et madame Maria Ange, sa compaigne, de la susde. rente annuelle de cincquante trois florins deux suls et demy et des deniers capitaulx d' icelle ont les premiers compts. oblige comme ils obligent par cette leurs respectives personnes et biens meubles et immeubles, pnts. et futurs, de quel nature et places ou ils pourroient estre et principalement ceux qu' ils ont gistant a Betecum susdt., dont le sr. Monart en pourra prendre cognoissance par le maieur ou eschs. du susdt. lieu, lesquels ils constituent touts et en particulier irrevocablement par cette pour designer lesds. biens au susdt. sr. Monart, consentant a faire sur iceulx la beleyde et mainmise et au decret des messieurs les eschs. de Louvain la dessus a donner sans devoir estre preablement adiourne, se tenants a present pour alors pour adiournes, et en oultre ont les susds. premiers compts. a l' effect que dessus oblige comme ils font par cette la susde. communaute de Betecum, promettant de faire plus amplement aggreer et ratifier par icelle ou ses deputes a ce authorises ce present contract soubs obligation comme dessus, et pour plus grande asseurance de la susdicte rente annuelle de cincquante trois florins deux souls et demy et des deniers capitaulx d' icelle comparut aussy monsr. Gisbert Thenart, droussart de Holsbeeck, etha., lequel at promis comme il promet par cette de payer annuellemt. lade. rente de cincquantetrois florins deux souls et demy au temps et terme comme dessus come. debte par droict acquise, soubs obligation coe. dessus demeurant pour lade. rente et pour les deniers capitaulx d' icelle respondant, pleige et cautionair comme principal, promettant lesds. premiers compts. d' indemner en tout le susdt. sr. Thenart soubs obligation comme dessus, a quel effect ledt. sr. Thenart tiendra ses mains l' obligation du sr. lieutenant general Louys Cayro, constituant tant lesds. premiers compts. que le susdt. sr. Thenart irrevocablement par ceste Cornile Van Moockenborch et tous porteurs de ceste in solidum pour ce que dessus renouveller et realiser pardevant les susdts. eschs. de Louvain et tout aultre juge competent ou il sera besoing et illecq consentir en condemnation voluntaire promittentes ratum et gratum, obdo. subdo. ac rendo. in forma, de et super quibus, etha., ainsi faict et passe au jour, mois et un comme dessus en pnce. de Merten Peeters et de Machiel Elsmans, tesmoins a ce requis et appelles, la minute de cette est signee Adriaen Vanden Loock, Merten Viskens, Laureys Vissenaeckens, G. Thenaerts et de moy notaire, quod attestor et estoit soubsigne Ant. Sizair, nots.

Ce jourdhuy xxe. septembre 1677 pardevant moy soubsigne note., resident en la ville de Louvain et en pnce. des tesmoins cy bas denommez comparurent personnelement le sr. Humbert Monart dict Le Francq, capitaine entretenu au service de sa mate. et dame Marie Ange Triest, sa compaigne, lesquels ont declare d' avoir, cede et transporte comme par cette, ils cedent et transportent au sr. Gisbert Thenaerts, icy present et acceptant au proufit de sr. Henry Van Revieren une rente annuele de cincquantetrois florins deux sols et demy redimible au denier seize, qu' iceulx avoient droict de lever et recevoir a charge d' Adrien Vander Loock, Merten Viskens et Laureys Vissenaecken, respectivement greffier, borgemre. et eschevin du village de Betecom, leurs biens et communaute d' iceluy village comme aussy a charge dudt. acceptant come. cautionair, comme apert par acte de constitution en faicte pardevant le notaire Ant. Sizair, resident en cette ville de Louvain et certains tesmoins le xiije. d' aoust 1664, delivre en mains dudt. sr. acceptant, duquel lesdts. premiers compts. se tiennent entierement satisfaicts au moyen de quoy iceux promettent n' avoir ny reserver aucun droit ou action a lade. rente, ny aux arrierages d' icelle es cheuz depuis leur derniere quitance, directement ou indirectement, soubz obligation de leurs respectives personnes et biens par tout, cassant et annullant a cet effect lesds. transportans et acceptant tous et quelconcques actes de transport qu' iceulx transportants puissent cy devant avoir faict au proufict dudt. acceptant, et notament celuy escrit de la main dudt. notaire Sizair au pied de lade. copie de lade. constitution signe par lesds. transportans sans date, veu par moy ledt. notaire, et tout ce qui s' est ensuivi touchant lade. rente de cincquantetrois florins deux souls et demy avec toute telle quitance et autres escripts qu' iceulx transportans en pourroient cy devant avoir donne audict acceptant, sans qu' iceluy acceptant s' en poura prevaloir, bien entendu que pour la validite d' icelle rente iceux transportans ne seront obligez a aucune garantie, declarans neantmoins n' avoir jamais transporte, oblige ny engage la susde. rente a aultre personne qui que ce fut directement ou indirectement soubz obligation in forma, constituans irevocablement de part et d' aultre tous porteurs de cette pour le present transport et tout ce que dessus faire renouveller et realiser soit pardevant les srs. maieur et eschs. de cette ville de Louvain que par tout ailleurs ou il sera de besoing avec promesse d' avoir pour bon ferme et stable tout ce que par eux ou l' un d' eux fera faict et negotie en ce regard soubz la mesme obligation que dessus, renoncant a cet effect tant leds. transportans qu' acceptant au benefice militair et tout aultre a ce contraire comme aussy lade. dame transportante au benefice et privilege du senat. cons. vell. et a l' auth. si qua mulier, dont elle declare d' estre certioree par moy ledt. note, ainsi faict et passe les jour, mois et an susdicts en la ville de Louvain en pnce. de sr. Claude Humbert Le Franc, estudiant en la Ste. Theologie en cette ville de Louvain, et de mr. Abraham Van. Broeck, tailleur et bourgeois de la mesme ville comme tesmoins a ce requis et appellez, la minute originele de cette est signee H. Monart Le Franc, Marie Anges Triest, G. Thenaerts et de moy soubsigne notaire, quod attestor et estoit soubsigne N. Gilbert, nots.

Ainsi renouvelle par ledt. constitue, coram d. Van Stembor et De Vos, septembris xviij 1679.

 

Op 01.01.1665 hadden de regeerders van Betekom een lening van 3.400 guldens aangegaan bij Hendrik Van Rivieren, gewezen burgemeester van Aarschot, dit ten behoeve van de gemeente ter ontlasting van de zware lasten, beden en subsidien die drukten op haar inwoners. Maar ingevolge het passeren en repasseren, het logement en de uittering van oorlogsvolk kon de gemeente de lening niet tijdig afbetalen. Het kwam zover dat de gemeente van Betekom door de schepenen van Aarschot hiervoor op 14.07.1777 werd veroordeeld. Het vonnis werd op 21.07.1778 herbevestigd en de gemeente werd gedagvaard. Om verdere kosten en lasten te vermijden gaf de gemeente op 01.09.1678 bij monde van Laureys Vissenaekens als schepen, te samen met andere regeerders van Betekom, volmacht aan notaris Cornelis Van Moockenborgh te Leuven om de lening voor de schepenen van Leuven te vernieuwen en te herbevestigen met belofte alles terug te betalen tegen uiterlijk half maart 1679 of tenminste voldoende goederen in pand te stellen indien aan die belofte niet kon voldaan worden. De herbevestiging werd voor de schepenen van Leuven verleden op 05.08.1679.

Bron : S.A.L., Inventaris Cuvelier, register nr. 7566, fol. 27v (integrale akte). 

In teghenwoordicheyt der heeren schepenen van Loven onder te noemen gestaen den nots. Van Moockenborch om t' ghene naerbes. is te herkennen bij de geinsereerde procuratie onwederoepelijck geconstitueert sijnde, heeft tselve gedaen ende geeffectueert in. vueghen als volght.

     Alsoo die dorpmrs., regeerders en. geeede respective van. dorpe van Betecom den eersten january 1665 hebben opgelicht ende ontfanghen rentschewijse vuyt handen van monsieur Hendrick Van Rivieren, oudt borgemr. der stadt Aerschot, eene capitaele somme ofte rente van vierendertich hondert guldens ten capitaele, die welcke die selve regeerders, dorpmrs. ende geeede alsdoen hebben geemployeert en. bekeert ter ontlastinghe van. generaele ghemeyntenaeren ende ingesetenen der selver dorpe, soo tot betaelinghen van hunne achterstellen der beden ten comptoire binnen Loven, volgens de vuytgesonden assignatie als tot coulinghe van meer andere dorps overcomende lasten, van welcke voors. opgelichte rente van vierendertich hondert guldens ten capitaele de voors. dorpmrs., regeerders en. geeede alsdoen hebben Xleden. onder hunne signaturen eene acte van bekentenisse oft obligatie daerbij sij absolutelijcken hebben gelooft en. hun Xbonden. tsaemen en. in solidum, soo voor hun als mede hun sterckgemaeckt hebben. voor hunne andere gemeyntenaeren desselfs dorpe de selve opgelichte personele rente oft obligatie aen. voors. Van Rivieren oft sijne erfgen. eerlijck te restitueren metten behoorl. interest van dien teghen den penninck sesthien van alsdoen en. een jaer daer naer Xschijnen. prima january xvic. sessentsestich, oft wel bij faulte van dien die voors. capitaele opgelichte penninghen rentschewijse als voor te moeten hypotiseren op goede en. suffisante panden ten contentemente van. renttrecker, vuyt crachte van welcke obligatie en. bekentenisse mitsgaeders de condemnatie voluntaire bij wethouderen der stadt Aerschot daerop ten versoecke van. rentheffer geslaeghen den 14 july 1677 en. Xnieuwinghe. daerop gevolght den xxi july 1678, de voors. dorpmrs., regeerders en. geeede hun bij executie vindende gepraempt tot voldoeninghe van. solemnele gelofte en. Xbintenisse., bij de voors. hunne acte van. eersten january 1665 gedaen vande selve rente aff te legghen ofte wel te hypotiseren naer inhoudt der selver en hebben daeraen noch ter tijdt niet connen voldoen ter oorsaecke van. groote oncosten en. ruine tsedert aen. selven dorpe en. haere ingesetenen over comen, soo door de continuele passagien ende repassagien van. volcke van orloghe, logementen, vuytteringhen, vervluchtinghe als andere oncosten en. lasten, waermede sij dese oorloghe sijn beswaert geweest, ende om voorders te eviteren alle voordere costen van executien die de voors. erfgen. Van Rivieren vuyt crachte als voor souden willen vervolghen en. om alsoo het dorp en. gemeyntenaeren te stellen buyten voorder intereste en. schaede, soo ist dat op heden den eersten septembris 1678 voor mij als openbaer nots. gecompareert sijn de voors. te weten Adriaen Van Langendonck, oudt dorpmr. des dorps van Betecom, Lenaert Wouters, oudt schepene, Merten Viskens, schepene, Marck Anthoon, schepene, Jan Joris, oudt schepene, Laureys Vissenaeckens, schepene, en. Francois Van Vlasselaer, oock schepene, de welcke iterativelijck tsaemen en. ider van hun in solidum hebben gelooft en. hun andermael geastringeert (*) bij desen in conformiteyt van. voors. eerste bekentenisse van. eersten january 1665 en. vonnisse ofte condemnatie daerop gevolght voor wethouderen van Aerschot de voors. rente van vierendertich hondert guldens capitaels mette openstaende interesten der selver aen. voors. erfgen. Van Rivieren volcomentlijck aff te leggen binnen date deser en. halff meert toecomen. in. jaere 1679 oft bij faulte van dien de selve capitaele penninghen alsdan te moeten wettelijck bepanden en. realiseren op suffisante gronden van erfve, waermede de rentheffers souden te vreden wesen, alles sonder voorder dilaye, daertoe Xbindende. de selve compten. tsaemen ende ider int besonder en. een voor al hunne respective persoonen en. goederen, present ende toecomende, onder renunciatie in forma en. naementlijck renuncieren. van beneficie divisionis ordinis excussionis, constitueren. dien volghende de selve comparanten tsaemen en. in solidum tot breederen effecte onwederoepelijck bij desen den nots. Van Moockenborch en. alle thoonders deser om tghene voors. is, andermael, soo in. Raede van Brabant, voor wethouderen van Aerschot als alomme elders daer de voors. erffgen. gelieven sullen, herkennende aldaer hun compten. tsaemen en. in solidum int onderhout en. achtervolghen van t' ghene voors. is, voluntairl. te doen en. laeten condemneren sonder vorighe citatie en. sonder daer teghens te connen comen in oppositie, op wat pretext sulcx soude connen oft moghen wesen, gelovende, Xbindende, rende. (**) ut supra, sijnde de minute deser bij de respective compten. Adriaen Van Langhendonck, Lenaert Wouters, Merten Viskens, het merck van Marck Anthoon met een cruysken, Jan Joris, Laureys Vissenaeckens, Francois Van Vlasselaer beneffens notario behoorlijck onderteeckent, quod attestor.

     Ende was onderteeckent Jo. Briers, aldus herkent bij den voorn. geconstitueerden, coram De Vos, Hoppenbrouwer, augusti va. 1679. 

(*) astringeren : verbinden; dwingen; noodzaken; binden; verplichten.

(**) rende. : renuncierende.

 

Op 14.03.1699 verklaarden Laureys Vissenaeken, 79 jaar en gewezen schepen, Silis (Gilis) Janssens, 55 jaar, en Hendrik Librechts, tegenwoordig schepen, dat de schapen van de pachters van Betekom in de winter vanaf Sint-Maarten (11 november) tot half maart steeds werden geweid en gehoed in de beempden zonder dat iemand hen dat verboden heeft en zonder dat zij daarover discussie hadden gehoord. En de declaranten konden het weten, want zij hadden steeds in Betekom gewoond met dien verstande dat Silis Janssens enkele jaren in Aarschot heeft gewoond. 

Bron : R.A.L., Notaris C. Immens, register nr. 13121 (verkorte transcriptie). 

14 maart 1699

Comparerende Laurijs Vissenakens, ingesetenenen van den dorpe van Bete[cu]m, audt ontrent negen en seventich jaeren en. gewesene schepenen in den dorpe voors. ontrent de twintich jaeren, Silis Janssens, ingesetenen als voor, audt ontrent vijff en vijfftich jaeren, Hendrick Librechts, ingesetenen als voor en. tegenworchdich (!) schepenen in de dorpe voors., welcke compten. sonder inductie ofte persuasie van imandt, dan enckelijck in faveur van justitie, en. om den rechten waerheyt kenbaer te maken, verclaeren eenpaerelijck te wesen warachtich dat de schapen, die gehouden wirden van de pachters, in den selven dorpe woenende, altijt van jaere tot jaere hebben gewijdt en. gehudt gewest in de bemden onder den voors. dorpe, te weten swinters van Ste. Mertens tot halff meert sonder dat sij declaranten weten dat imandt en dat heeft verboden, redenen van wetenschap dat de voors. declaranten al[t]ijt binnen den voors. dorpe hebben gewoent en. de schapen altijt in den voors. saisone hebben sien gaen en. weyden in de bempden, over alle Sillis Janssens voors. die nu eenige jaeren heeft gewont in Aerschot, maer den voors. Vissenaken verclaert ten tijde van 20 jaeren voor hij heeft schepenen geweest in den voors. dorpe sonder sijnen voorgaende ... noyent en heeft gesien eenich disput over het voors. weyden der schapen, gelovende sij declaranten voors. alle het gene voors. is,  alsoo te wesen warachtich en. het selve altijt soo gesien te hebben, met geloffte van alle het gene voors. is, des noet en. aensocht sijnde toties quoties ... (?) met hennen deuchdelijck ... (?) te bevestigen, daer en. alsoo.

 

In feite gaat het hier om een stukje geschiedenis van de gemeente.

 

1c. De eerste gegevens komen uit het reeds aangehaalde cijnsboek van Rivieren.  Op 17.02.1659 wordt zijn zoon Peter Vissenaekens aangesteld als sterfman in de elfde gicht van de heerlijkheid Rivieren wegens het overlijden van de vorige sterfman Hansken De Meyer Adriaanssone. Deze laatste werd op 20.10.1601 als sterfman aangesteld.  De 11e gicht omvat de goederen ter Bergen te Kerckhoven. Dit moet in de buurt van de kerk van Betekom zijn. Er was een overgangs- of verheffingsrecht van 17 denieren Lovens verschuldigd.  De peerdskeur werd geraamd op 52 guldens.  In de rand komt ook de vermelding "blanck dach" voor.  De betekenis hiervan is mij echter totaal onduidelijk.

Bron : R.A.L., Schepengriffies Vlaams-Brabant, nr. 6913, Cijnsboek van de heerlijkheid Rivieren te Betekom  anno 1645

blanck dach          11      De gichte vande goeden ter

                                          Bergen te Kerckhoven gelt jaerl[ijcx]

                                          seventhien d[enier] lovens.

                                           xvij d[enier] lo[vens]

 

                                          Sterffman Hansken De Meyer

                                          Adriaenssone audt vier jaeren

                                          actum den 20 october 1601.

Naer de doodt van Hansken De Meyer Adriaenssone

daer is nu als sterffman op gestelt Peeter

Vissenaeckens oudt twelff jaeren daer moeder aff is

Maria Claes is het peert gextimeert ter somme

van tweeenvijfftich guldens los gelt op den 17 february

1659.

 

Op 01.03.1695 gaan Laureys Vissenaecken, zijn kinderen Jan, Peter, Adriaan, Hendrik, Lenaart en Arnoldus en zijn schoonzoon Jan Van de Velde, echtgenote van zijn dochter Elisabeth, over tot de openbare verkoop van een aantal goederen. Spijtig genoeg zijn er momenteel geen verdere gegevens van deze akte beschikbaar.

Bron : R.A.L., Notaris C. Immens, register nr. 13120, akte dd. 01.03.1695

Conditie en. voorwaerde achtervolgens op die welcke Laurijs Vissenakens met hem gevocht (*) Jan, Peeter, Adriaen, Hendrick, Lenaert en. Aert Vissenakens en. Jan Van. Velde als getroudt hebbende Elisabet Vissenakens, sijne kinders, pupliquelijck sullen vercoopen de naervolgende goederen.

(*) gevocht : gevoegd.

 

Op 22.02.1698 verkopen zijn zonen Adriaan, Hendrik, Lenaart, Arnold en Peter, alsmede zijn schoonzoon Jan Van de Velde een perceel bos te Baal aan Peter Reyers voor 66 guldens.  Peter Vissenaekens was niet aanwezig, maar gaf een volmacht voor de verkoop. Zijn zoon Jan was ook niet aanwezig.  Was hij reeds overleden ?

Bron : R.A.L., Notaris C. Immens, register nr. 13120, akte dd. 22.02.1698 (verkorte transcriptie).

Comparerende Adriaen, Hendrick, Lenaert en. Ardt Vissenaken en. Jan Van de Velde als man en. momboir van Elisabet Vissenaken, alle suster en. broeders, mede hier gevocht eene procuratie van Peeter Vissenaken, oock henne broeder, welcke comparanten verclaeren vercocht te hebben sekeren bosch, groot ontrent vijff dachmael, gelegen onder den gehuchte van Bael, resort onder Arschot, regten. Courneil Cournelis met Hendrick Wouters ofte d' erffgen. Christoffel Nijs met Adriaen Meys suyden, Willem Vermijlen metten selven Mijs west, etta., en. dat aen Peeter Rijers, ingesetenen van de voors. gehuchte van Bael, en. dat om en. voor eene somme van sessensestich guldens eens, soo hebben de voors. comparanten onwederoepelijck geconstitueert en. machtich gemackt den persoon van ... [niet vermeld] en. ider thoonder deser t' aensoecke om in henne constituanten naeme te gaen en. compareren voor alle wet[t]en en. banken daer het de voors. cooper ofte des seffs actie hebbende, geliven sal en. aldaer alle het gene voors. is, in den naem van de voors. constitutanten alle het gene voors. is, te herkennen en. den voors. Rijers ofte sijns actie hebbende in het voors. gat en. bosch te laeten gichten en. goeden met alle gerequireerde sollemitijt daer toe noodich met geloffte van alle het gene voors. is, te houden voor goet, vast en. van werde.

 

Op 04.03.1698 verkopen zijn schoonzoon en dochter Jan Van de Velde ende Elisabeth Vissenaekens hun deel in een perceel land van 5 dagmaal te Baal.

                    Bron : R.A.L., Notaris C. Immens, register nr. 13120, akte dd. 04.03.1698 (verkorte transcriptie).

Comparerende Jan Van de Velde en. Elisabet Vissenakens, wettige gehuyssen, de welcke bekennen en. verclaren vercocht te hebben, soo sij doen mits desen seker sijn paerdt en. deel in een stuck landt van ontrent vijff dachmael, gelegen onder den gehuchte van Bael, resort onder Arschot, regten d' erffgen. Peeter Claes oisten, Jan Wouters zuyden, die paters van de Bougaerde norden, etta. en. dat aen Peeter Vissenakens, hennen broeder, ingesetenen van Pennepoel bij Mechelen, voor eene somme van sestich guldens eens.

 

Maria Claes, de echtgenote van Laureys Vissenaekens, werd te Betekom begraven op 30.12.1683.

Laureys zelf, blijkbaar nog viriel genoeg op 63-jarige leeftijd, trad een tweede maal in het huwelijk te Betekom op 09.04.1684 (get. : Henricus Jores en Joannes Aerts) met Maria Vervarent.  Zij overleefde haar man Laureys niet, want ze werd op 19.11.1700 te Betekom ten grave gedragen.  Kinderen lieten Laureys en zijn tweede vrouw Maria Vervarent wellicht niet na wegens de hoge ouderdom. Alleszins is hiervan niets terug te vinden in de doopakten.  Hoe dan ook, op 27.07.1699 liet Maria Vervarent haar testament optekenen voor notaris Christiaan Immens te Betekom.  Zij duidde haar man Laureys als enige erfgenaam aan, wat er nogmaals op wijst dat er geen kinderen waren (bron : R.A.L., Notaris C. Immens, register nr. 13121).

 

Op 20.12.1700 werd door Laureys Vissenaekens en Peter Van de Velde, ieder voor de helft, een perceel beemd van een half bunder openbaar en met drie zitdagen verkocht. Het perceel was gelegen te Betekom en heette den Tighelrije.  Laureys verkocht zijn helft in het perceel uit krachte van het testament van Maria Vervarent.  Of er enig familieverband is tussen Laureys Vissenaekens en Peter Van de Velde is vooralsnog niet duidelijk.

                    Bron : R.A.L., Notaris C. Immens, register nr. 13121, akte dd. 20.12.1700 (verkorte transcriptie).

Conditie en voorwaerde achtervolgens op de welcke Laurijs Vissenaken vuyt crachte van testamente, aen hem gelaeten door Maria Vervarent, sijne gewesene huysvre., voor de hellicht, en. Peeter Van de Velde voor d' ander hellicht, van sekeren bempt, geheeten den Tighelrije, groot ontrent een halff bunder, soo en. gelijck het selve is gelegen binnen den dorpe van Betecum, regten. de Lack zuyden, d' ardt straeken west, die straet norden, en. dat met drij distincte sitdagen van acht tot acht dagen.

 

Laureys zelf werd op 15.04.1701 te Betekom begraven.

 

Zijn zoon Arnold kreeg het deel van zijn broer Peter in de erfenis van zijn ouders en het deel van de goederen onder Betekom, nagelaten door hun stiefmoeder Maria Vervarent. Peter kreeg daarentegen het deel van Arnold in een perceel land van vijf dagmaal te Baal. Peter en Arnold Vissenaekens sloten hierover op 28.08.1702 een akkoord voor notaris Christiaan Immens te Betekom.

Bron : R.A.L., Notaris C. Immens, register nr. 13121, akte dd. 28.08.1702 (verkorte transcriptie).

Comparerende Peeter Vissenaken, ter eendre, ende Ardt Visenaken (!), ter andere sijden, de welcke verclaeren gevallen sijn d' accordt, te weten dat den voors. tweeden comparant sal hebben en. proffiteren alle sijne goederen, die den voors. iersten compt. soude connen hebben ofte mogen pretenderen van wijlen sijne auders, als oock sijn paert en. deel in de goederen, gelaeten aen wijlen sijnen vader wegens Maria Vervarent volgens testamente, gepasseert voor nots. Christiaen Immens op den ... [niet vermeld (*)] sonder eenige uytgenoempt, te weten sijn paerdt en. deel dat hij soude connen hebben van de gene, die gelegen sijn onder den dorpe van Betecum, alles op den last van renten en. chijnsen mette verloopen van dier, waer tegens den iersten compt. sal geniten te weten Peeter, het paert en. deel dat den voors. Ardt is hebbende in seker parceel landt, gelegen onder den gehuchte van Bael, groot ontrent vijff dachmael, onverdijlt met henne mede broders, regten. ...  [niet vermeld].

(*) Alhoewel de datum niet werd vermeld, weten we dat Maria Vervarent haar testament verleed op 27.07.1699.

 

 

2.  Uit de gegevens van het cijnsboek van Rivieren anno 1645 (zie hierboven) vernamen we dat Laureys Vissenaekens de zoon was van Jan en Barbara Mertens.  Barbara moet overleden zijn vr 12.03.1638, de datum waarop Laureys als sterfman werd aangesteld, want er stond "Sterffman Laureys Vissenaken sone Jans daer moeder aff was Barbara Mertens".

 

Op 20.08.1668 stelde Wouter Mertens zich borg voor een boete van 25 gouden realen (een gouden reaal was in de eerste helft van de 17e eeuw tussen de 6 guldens en 6 guldens 2 stuivers waard) die dienaar (lees gerechtsdienaar, in feite de vroegere veldwachter) Jeroen De Wit in naam van de pastoor en de oversten van het begijnhof van Aarschot had opgelegd aan Laureys Vissenaeken, Jan Joris en Peter Peeters.  Uit de onderstaande akte kan verstaan worden dat ze die boete kregen omdat zij nalieten de turf en de heidezoden (graszoden in de heide) te verwijderen, die Laureys en zijn gevolg in de heide hadden gestoken. De heide had Laureys met zijn consoorten en erfgenamen geerfd van hun grootvader Hendrik Mertens. Deze Hendrik is dus de vader van wijlen zijn moeder Barbara Mertens.

 

Andere kinderen van Hendrik Mertens zijn in de doopregisters van Betekom niet gevonden. Waarschijnlijk werden zij gedoopt vr de aanvang van de kerkregister of waren zij van Baal afkomstig.  Wel vond Paul Peeters een heleboel Mertens-gegevens die verwerkt zijn in de Mertens-lijn.

 

Andries en Maria Mertens worden in de onderstaande akte vermeld met hun voogd Georgius (Goris) Van de Velde.  Gregorius Van de Velde was huwelijksgetuige en doopheffer van Georgius Mertens. Wellicht was Georgius de broer van moeder Elisabeth.

R.A.L., Schepengriffies Vlaams-Brabant, register nr 10, folio 6v, akte dd. 20.08.1668.

Gestaen in de tegenwoordicheyt van. naerbes. schepenen der stadt van Aerschot Wauter Merttens, jonckman, beiaert ende sijn selffs sijnde, den welcken hem heeft gestelt ende geconstitueert borge ende cautionaris als principael voor alsulcke pene van vijffentwintich gouden realen als den dienaer Hieronimus De Wit voor en. in den naem van. hre. pastoer en. grootmressen. van den begijnhove deser stadt, nu onlancx gelegen, heeft geimponeert aen Laureys Vissenaecken, Jan Joris en. Peeter Peeters, respective innegesetenen van Betecom, van hun niet te vervoirderen, aen te slaen oft amoveren alsulckenen torff oft heyschadde als den voors. Vissenaecken cum suis hebben gesteken in seeckere heyde, groot ontrent de thien dachlen. salvo iusto, indivies onder de gemeyne erffghen. gelegen onder Bael, resort deser stadt, den voors. Vissenaecken met sijne consorten ende erffghen. competeren. uytten hooffde van wijlen Hendrick Merttens, hunnen grootvader was, gelovende hij comparant voor de voors. amende ende te doene apprehentie van. voors. torff inne te staen ende te sponderen, dies soo geloven den voors. Vissenaecken, Joris, Peeters, mitsgaders Goris Van. Velde in. naem ende als momboir van Andries en. Maria Merttens kinderen Jan, daer moeder aff was Elisabeth Van. Velde, tot desen mede compareren., de voors. borghe van sijne borchtochte coosteloos (!) ende schadeloos t' ontheffen en. indemneren, alles onder obligatie van hunne persoonen en. goederen, present ende toecomende onder renuntiatie in forma, sonder argelist, hier waeren over Jan Van Schaybroeck ende Guill. Van Passelt, schepenen, actum xxen. aug. 1668.

 

3. Op 20.04.1706 gingen hun kinderen Peter, Adriaan, Hendrik en Arnold Vissenaekens, alsmede Cornelis Colebunders, gehuwd met Adriana Peeters, weduwe van hun zoon Lenaart, en Jan Van de Velde als weduwnaar van hun dochter Elisabeth over tot de scheiding en deling van de goederen, enerzijds nagelaten door Laureys Vissenaekens en zijn eerste vrouw Maria Claes en anderzijds nagelaten door zijn tweede vrouw Maria Vervarent.

Bron : R.A.L., Notaris C. Immens, register nr. 13122, akte dd. 20.04.1706 (verkorte transcriptie).

Schijdinge en. dijlinge, aengegaen en. gemackt tusschen Peeter, Adriaen, Hendrick en. Ardt Vissenakers, Cournelis Colebunders met Adriaen[ken] Peeters lest wede. Lenaert Vissenakers, Jan Van de Velde als gewesene man en. momboir van wijlen Elisabet Vissenakers, alle kinderen en. erffgen. van wijlen Laurijs Vissenakers en. Maria Claes, gehuysschen doen sij leeffden, als oock erffgenamen van wijlen Maria Vervarent, gelaeten bij testament van wijlen den voors. Laureys en. hebben alle de selve gelaeten goederen gestelt in sesse staken ofte paerten, vuytgenomen die brock pleck, die hier onverdijlt blijft om te quyten die renten.

Deze akte leert ons heel wat.  Zo moeten we besluiten dat de oudste zoon Jan Vissenaekens reeds overleden was zonder nageslacht achter te laten.  Lenaart Vissenaekens en zijn echtgenote Adriana Peeters waren ook al overleden. Zij huwden te Betekom op 19.02.1691 (get. : Petrus Van Haecht en Laurentius Vissenaken). Zij lieten op 25.06.1692 een zoon Joannes dopen te Betekom (ss. : Laurentius Vissenaken en Anna Van Loo).  Leonardus Vissenakens overleed te Betekom op 03.07.1702.  Adriana Peeters had met haar tweede man Cornelis Colebunders zeker nog 3 kinderen, te weten :

- Adrianus Coelebunders, ged. Betekom 25.03.1704 (ss. : Henricus Gouvaerts noe. Adrianus Rouvoet en Susanna Coelebunders).

- Petrus Coolebonders, ged. Betekom 05.04.1707 (ss. : Petrus Claes en Catharina Peeters).

- Joannes Franciscus Colebonders, ged. Betekom 22.03.1709 (ss. : Joannes Colebonders en Maria Keulmans).

Cornelius Colebunders treedt later op als getuige bij de huwelijken van Bartholomeus Vissenaekens met Anna Govaerts Anna en met Joanna Catharina Janssens. In de volkstelling van Betekom in 1709 wordt het gezin als volgt vermeld :

                    Bron : A.R.A.B., Officie Fiscaal bij de Raad van Brabant, nr. 322 (origineel niet ter inzage)

Bron : R.A.L., Microfilm.

Cournelis Colebunders ende sijn huysvrouw,

Bertel, Jan, Catharin ende Adriaena, kinderen

graen                                                                    nihil

Deze telling laat vermoeden dat er nog andere kinderen uit het eerste en/of het tweede huwelijk van Adriana Peeters moeten geweest zijn.

Elisabeth Vissenaekens, echtgenote van Jan Van de Velde, was eveneens overleden vr de hogergenoemde verdeling. Zij werd te Betekom begraven op 30.12.1700.

 

Hendrik Vissenaekens sone Laureys trad vermoedelijk in het huwelijk met Anna Zerck. Zij woonden in Aarschot en hadden een zoon Cornelius, maar uit de volgende goedenisakte blijkt dat zij o.m. eigendom in Betekom hadden.

R.A.L., Schepengriffies Vlaams-Brabant, register nr. 12-5, akte dd. 05.05.1706 (integrale akte).

Gestaen in de tegenwoordigheyt der naerbeschreven schepenen van de stadt en. lande van Aerschot in propren persoon den eersamen Henrick Vissenakens, geassisteert van sijne huysvrauw Anne Zerck, borgher en. ingesetenen deser stadt, de welcke hebben opgedraghen in sheeren handen met wettighe vertijdenis, userenden ten vsen. wettighe authorisatie mits de minderiarigheyt van hunnen sone Cornelis Vissenaeckens, hier oock present, de weesmrs. der voorschreven stadt en. lande dati 26 april 1706, onderteeckent R.J. Wetz, secretaris, alhier gesien en. gebleken, een halff bunder lants, gelegen op den clijnen wech buytten de Braecke poort alhier, regenoten sr. Crabbeels oost en. west, Shertoghenheyde metten voors. Crabbeels suyt, het clooster van Ste. Nicolaesbergh noort, item voor onderpant een bunder lants, genompt Bruggenhoeve en. het Bijlken, een bosken gelegen onder Betecum, regenoten Peeter Rijers oost, Jan Van Inde suyt, den heere van Brugghen west en. Jan Dauwen noort en. van het Bijlken op den Molenbergh, regenoten sheeren straet oost, de wede. Landewijck suyt, Lenart Wauters west en. de herbane noort, daer datte opdraghers vuyt de voors. plecken waeren gedaen en. daerinne gegicht, gegoeydt ende geerft, was ten erffelijcken rechte en. ter manisse mr. Joes. Dillen en. sijne huysvrauwe Joanna Van Leemputten op schot en. loth, daerop te vorens vuytgegaen hebbende, soo gaff hij deselve plecken wederom over aen de voorschreven opdraghers op den last van den chijns en. erffpacht volgens d' acte van constitutie dati huius, schot en. loth daerop vuytgaende en. vortaen op den last van eene rente van ses gls. iaerlijx, die den voors. Dillen soo voor hem, sijne huysvrauwe en. erffgenamen daerop is behauden. los en. vrije pro ut in de voorschreven brieven, vallende altijt den vijffden may en. den ieersten valdach wesen sal den 5 may 1707 tot de dequitteringe die altijt sal mogen geschieden met volle somme van hondert guldens in courrant gelt en. intrest van dijen volgens de voors. acte en. restrictien daer inne vervat, waranderen. de voors. plecken op de chijnsen en. erffpacht in de selve brieven gementioneert en. vortaen op de voors. rente van ses gls. iaerl. sonder voorder, gelovende in allen gevalle guarrant, waerschap en. altijt te sullen doen pro ut satis, actum binnen Aerschot sonder arch oft liste, hac vijffden may 1706, coram Britsiers ende De Wit, schepenen.

Hendrik Vissenaekens werd in de volkstelling van 1693 te Aarschot vermeld met vrouw en 1 kind (bron : A.R.A.B., Officie Fiscaal bij de Raad van Brabant, nr. 361).  In de telling van 1702 wordt hij als pachter vermeld.

                    Bron : A.R.A.B., Officie Fiscaal bij de Raad van Brabant (origineel).

Henr. Vissenaecken pachter

      een halff ploeghe               2 - 10

      een peert                              1 -   0

      een koye                               0 - 16

      een sone                               1 -   0

      een dienstmaeght               1 -   0

 

4. Nog een episode van de familie Vissenaekens  Hieronder volgen ogenschijnlijk twee dezelfde akten, doch hier en daar zijn er kleine verschillen. Beide goedenisakten komen echter uit twee verschillende schepenregisters. Uit de aktes vernemen we dat Jan Van de Velde en Elisabeth Vissenaekens ook een zoon Martinus hadden. Deze Martinus werd te Betekom gedoopt op 15.04.1698 (ss. : Martinus Van den Velde en Anna Jooris ?). In de akten wordt uitdrukkelijk vermeld dat hun kinderen Adriaan, Jan, Martin en Maria Van de Velde kleinkinderen zijn van Laureys Vissenaken (en dus ook van Maria Claes).  

Bron : R.A.L., Schepengriffies Vlaams-Brabant, register nr. 12-5, folio 72v, akte dd. 04.05.1709 (integrale akte).

Gestaen in de tegenwoordigheyt der schepenen der grontheerlijckheyt van Rivieren in Betecum, lande v. Aerschot, Eustachius Wets, den welcken vuyt crachte ende naer vermoghen van onwederoepelijcke procuratie, verleyt bij Adriaen en. Jan Van de Velde, bijde meerderjarige jonckmans, residerende inden voors. dorpe van Betecum, dati primi may 1709, gepasseert voor den nots. R.J. Wetz ende sekere getuygen, volgens de authenticq. copije op competenten segel ons voorgehauden, waer toe brevitatis causa wort gerefereert, haudende den inhaut van dijen hier als geinsereert, heeft opgedragen met wettige vertijdenisse int heeren handen v. gronde bij forme v. vercoop een dachmael lants in eene meerdere plecke van een halff bunder, waer van d' ander dachmael onverdeylt is competeren. aen Martin en. Maria Van. Velde, des opdragers broeder en. suster, gecomen den halff bunder vuytten hoofde van Laureys Vissenaken, hunnen grootvader, gelegen tot Betecum, regenoten v. tgeheel sheeren straet oost, den acceptant suyt, Peeter Reyers west, Beyken Kerckmans, wede. van Berthel Landewijck, noort, naer datte opdragheren met den rechte vuytte voors. plecke met den rechten waeren gedaen, soo is daerinne ten erffelijcken rechte en. met schepene vonnis ter manisse gegicht, gegoeyt ende geerft Jan Claes sone Adriaens ten behoeve van Peeter, Maria, Anna en. Guilliam, sijne kinderen, en. die hij noch bij dese sijne vrauw sal verwecken, soo hij verclaerde, op schot en. loth, daer op te vorens vuytgegaen hebbende en. op de nerstich. (?) in de voors. acte van constitutie vuytgedruckt, die worden gehauden alhier voor gerepeteert, waranderende de voors. plecke v. het halff bunder in tgeheel op eenen pattacon chijns als aen den heere v. Rivieren sonder voorder, gelovende in alle gevalle guarrant, waerschap en. altijt te sullen doen pro ut satis den gerechten coop is verclaert 67 gls. in courrant gelt sonder den lijffcoop, die oock voldaen zijn volgens de voors. acte, actum in Betecum, coram Adriaen De Meyer en. Henrick Librechts, schepen., hac 4 may 1709.

 

Bron : R.A.L., Schepengriffies Vlaams-Brabant, register nr. 12-8, folio 12, akte dd. 04.05.1709 (integrale akte).

Gestaen in de tegenwoordigheyt der schepenen der grontheerlijckheyt van Rivieren in Betecum, lande van Aerschot, Eustachius Wetz, den welcken uyt crachte ende naer vermoghen van onwederoepelijcke procuratie, verleyt bij Adriaen en. Jan Van de Velde, bijde meerderjarige jonckmans, residerende in den voors. dorpe van Betecum, dati primi may 1709, gepasseert voor den nots. R.J. Wetz ende sekere getuygen, volgens de authenticque copije op competenten segel ons voorgehouden, waertoe brevitatis causa wort gerefereert, houdende den inhout van dijen hier als geinsereert, heeft opgedraegen met wettige vertijdenisse int heeren handen van gronde bij forme van vercoop een dachmael lants in eene meerdere plecke van een half bunder, waer van d' ander dachmael onverdeylt is competerende aen Martin en. Maria Van. Velde, des opdraegers broeder en. suster, gecomen dit half bunder vuytten hoofde van Laureys Vissenaken, hunnen grootvader, gelegen tot Betecum, regenoten van t' geheel tsheeren straet oost, den acceptant suyt, Peeter Reyers west, Beyken Kerckmans, wede. van Berthel Landewijck, noort, naer datte opdrageren met den rechte vuytte voors. plecke met den rechte waeren gedaen, soo is daer inne ten erfelijcken rechte en. met schepene vonnis ter manisse gegicht, gegoeyt ende geerft Jan Claes sone Adriaens ten behoeve van Peeter, Maria Anna en. Guilliam, sijne kinderen, en. die noch bij dese sijne vrouwe sal verwecken, soo hij verclaerde op schot en. loth daerop te vorene vuytgegaen hebbende en. op de restrictien in de voors. acte van constitutie vuytgedruckt, die worden gehouden alhier voor gerepeteert, waranderende de voors. plecke van een half bunder in 't geheel op eenen pattacon chijns aen de heere van Rivieren sonder voorder, gelovende in alle gevalle quarrant waerschap en. altijt te sullen doen prout satis den gerechtigen coop is verclaert 67 gls. in courrant gelt sonder den lijcoop die oock voldaen sijn volgens de voors. acte, actum in Betecum, coram Bastiaen De Meyer en. Henrick Librechts, schepenen, hac 4 may 1709, ende is onderteeckent R.J. Wetz met paraphe, sris.

 

Vader Joannes Van de Velde hertrouwde allicht met Maria Timmermans, geboren te Betekom in 1673 als dochter van Adriaan en Anna Mertens. Het huwelijk werd op 12.03.1701 met dispensatie der 3 roepen in de besloten tijd ingezegend te Mechelen door de vicepastoor van Onze-Lieve-Vrouw van Hanswijk in aanwezigheid van Petrus Lauwers en Petrus Wauters, maar staat eveneens genoteerd in de parochieregisters te Betekom zonder vermelding van de getuigen. In de huwelijksakte te Mechelen staat uitdrukkelijk dat zowel de bruidegom als de bruid afkomstig waren van Betekom. Joannes Van de Velde en Maria Timmermans lieten nog een kind na, nl. Barbara Van de Velde, gedoopt te Betekom op 03.12.1702 (ss. : Leonardus De Meyer en Barbara Timmermans). Maria Timmermans werd begraven te Betekom in januari 1704 (de exacte datum staat vermeld in de vouw van het register).

Joannes Van de Velde liet er geen gras over groeien, want waarschijnlijk huwde hij een derde maal te Betekom op 20.02.1704 (get. : Adrianus De Meyer en Laurentius Claes) met dispensatie der 3 roepen met Adriana Antonis, waarvan nog 4 kinderen gekend, met name :

-      Anna Van de Velde, gedoopt Betekom 15.11.1704 (ss. : ... Vlasselaer en Anna Anthonis);

-      Lambertus Van de Velde, gedoopt Betekom 09.02.1708 (ss. : Lambertus Van Nuffel en Elisabetha Antonis);

-      Joannes Franciscus Vannevelde, gedoopt Betekom 14.03.1711 (ss. : Joannes Antonis en Elisabetha Wettemans);

-      Maria Van de Velde, gedoopt Betekom 21.06.1714 (ss. : Adrianus Lauwens en Maria Chrispijne).

Toen Jan Van de Velde reeds een derde maal gehuwd was, gaf hij nog in naam van wijlen zijn tweede vrouw Maria Timmermans, tesamen met zijn aangetrouwde schoonbroers Jacob Robert (in naam van zijn echtgenote Barbara Timmermans) en Wouter Lodewijckx (in naam van zijn echtgenote Anna Timmermans), alsmede in naam van de minderjarige kinderen van wijlen zijn schoonzusters Adriana en Joanna (Maria) Timmermans volmacht aan zijn schoonvader Adriaan Timmermans (weduwnaar van Anna Mertens) om eigendom te Betekom openbaar te verkopen. Omdat Anna Mertens reeds overleden was, waren haar dochters Barbara, Anna, Maria en de minderjarige kinderen van Adriana en Joanna Maria Timmermans immers de blote eigenaars, terwijl Adriaan Timmermans het vruchtgebruik genoot.

 

Bron : R.A.L., Notaris Christiaan Immens, register nr. 13122, akte dd. 17.04.1704 (verkorte transcriptie).

Jacobus Robert als man en. momboir van Barbara Timmermans, alhier present, Wauter Loddewijck als man en. momboir van Anna Timmermans, insgelijcx present, Jan Van de Velde, gewesene man ende wijlen Maria Timmermans en. alle kinderen van Adriaen Timmermans ende wijlen Anna Mertens, hen sterckmaeckende voor de kinderen van wijlen Adriana ende Jenno Timmermans, geven vollen last ende macht aen Adriaen Timmermans, hunnen vader, om met publique conditie aen den mestbidende te vercoopen twee parceelen landt, te weten een landt, groodt twee dachmaelen 75 roeden, regten. de straet west, Guiliam Verloy noordt, ooist joe. Van der Loock.

Item noch een plecsken landt, groodt 80 roeden, onverdijlt met Machiel Van Roist, regten. den heere van Bruggen west, Jan Koremans in twee seyde, beyde gelegen in desen dorpe van Betecum, gelovende al theeren (?) bijden voors. hunnen vader daer inne sal worden gedaen te houden voor goet ende van werden met gelofte van volle guarant met constitutie aen ieder toender deser om den cooper ofte coopers in het selve goet te gichten ende goeden om daer mede te quyten eene rente van hondert guldens capitaels.

 

5.

BRON : S.A.L, Inventaris Cuvelier, register nr. 7923, folio 200v, akte dd. 06.04.1671.

 Transcriptie.

 

Item inde tegenwoordicheyt der heeren

schepenen van Loven naerbeschreven

ghestaen Laureys Vissenaeken, innege-

setene van Betecom, den welcken hem

heeft gestelt borge ende cautionaris

als principael voor Elisabeth Claes

weduwe wijlen Henrick Van Lantwijck

ende dat voor allen tgene deselve

sal comen t' executeren inden persoonen

oft goederen van de erffgenaemen van

wijlen Anthoon De Meyer vuyt crachte

van seeker vonnisse definitiff,

tuschen haer ende de voorschreve erffgenamen

alhier voor schepenen van Loven gewesen

den 23. january 1671 lestleden ende

dat ten voordele vande voorschreve Elisabeth

Claes ende ten achterdele vande

voorschreve erffgenaemen, daer van sij

oversulcx hen opden 31en. der

selver maent hebben gedraegen als

reformanten, geloovende voort tvoorschreven

geexecuteerde in sijnen naeme altijt

innetestaen, soo verre naermaels

den voorschreven vonnisse inden Raede van Bra-

bant wierde geretracteert, andersints

nyet, obligando, submittendo ac renuntiando

in forma, des gelooft de voorschreve Elisabeth

Claes haeren borge van dese sijne

borchtochte altijt costeloos ende

schadeloos tontheffen ende tindem-

neren onder gelijcke verbintenisse aende

renunciatie in forma ende naement-

lijcken privilegio senatus consulti velleani

authentica si qua mulier, coram Silvius,

Cuypers, vi aprilis 1671.

Terug naar startpagina     Terug naar startpagina stamboom