Beoordeling van de Cantates van Bach
Het voordeel
-
De geïnteresseerde luisteraar heeft direct een idee welk deel van
welke cantate werkelijk uitmuntend zou kunnen zijn en vanuit welk oogpunt.
-
De criteria zijn tamelijk objectief, de beoordeling verifieerbaar en daardoor
wordt een vruchtbare discussie mogelijk gemaakt.
Een woordje over de gebruikte versie
Om met kennis van zaken te kunnen oordelen, wil ik
alles beluisteren.
Voor mijn opzet is de
Kruidvat-editie
(
Brilliant Classics, 1999-2000) daarom uitermate geschikt als studiemateriaal.
Mijns inziens is dit een
homogene versie met een
consequente
aanpak.
Het Holland Boys Choir en Netherlands Bach Collegium staan
onder de kundige leiding van Pieter Jan Leusink.
Solistische zangstemmen zijn:
-
sopraan: Ruth Holton, Marjon Strijk;
-
alt / contratenor: Sytse Buwalda;
-
tenor: Nico van der Meel, Knut Schoch, Marcel Beekman;
-
bas: Bas Ramselaar.
En bovenal: het is een
goedkope editie (285 fr. voor 5 CD's, d.
w. z. 57 fr. per CD!!).
Ik ben er mij terdege van bewust dat deze versie niet de reputatie heeft
als bijvoorbeeld de Bach 2000 van Teldec.
Positieve punten: de eenheid van stijl (bijna noodgedwongen door het
korte tijdsbestek), de uitmuntende prestaties van sommige solisten.
Negatieve punten: de koorzang (maar wel met knapenstemmen, dus toch
weer meer in de geest van Bach).
Nochtans is ook de Kruidvateditie van de cantates positief besproken
door Jo Paumen in Kultuurleven, 67/3 van mei 2000. "Bach Integraal". Oude
en Nieuwe opnames worden genoemd en besproken. Naast de cantates worden
vooral de clavecimbelcd's van deze editie aanbevolen... (Dick Wursten).
[zie ook: Schakels - Opnamen en
recensies van de cantates]
Ook naar mijn bescheiden mening mag deze democratische uitgave best
gehoord worden.
Het kan trouwens alleen maar verrijkend zijn van de beste cantates verschillende
versies met elkaar te vergelijken. De verschillen in tempo, qua voordracht
van de vocale solisten zullen zeker verrassen.
Neem nu bijvoorbeeld de bas-cantate BWV 56 ("Ich will den Kreuzstab
gerne tragen"). Daarvan bezit ik nog een versie van Karl Richter met
Dietrich Fischer-Dieskau. Deze laatste zingt en interpreteert geweldig
heftig, alsof hij Wagner aan het zingen is ("Endlich, endlich ..."). Daartegenover
is de versie van Bas Ramselaar sober en authentiek. Ook de tempi zijn over
het algemeen sneller en minder dramatisch.
| Dirigent |
Pieter
Jan Leusink |
Karl
Richter |
| Opnamejaar |
1999 |
1970 |
| Orkest |
Netherlands
Bach Collegium |
Münchener
Bach-Orchester |
| Bas |
Bas
Ramselaar |
Dietrich
Fischer-Dieskau |
| Deel
1 |
6 '
56 |
8 '
42 |
| Deel
2 |
1 '
56 |
2 '
12 |
| Deel
3 |
7 '
26 |
6 '
42 |
| Deel
4 |
1 '
35 |
2
' 01 |
| Deel
5 |
1 '
26 |
2 '
13 |
Waarom zingt Dietrich nu net Deel 3 zo snel - zeker in vergelijking
met de overige delen? Misschien om dat daarin een lang melisme voorkomt,
dat hij graag in één adem zingt?
Bibliografie
Hier worden alleen een paar werken opgesomd die ik toevallig bezit en die
mijn persoonlijke beleving van Bach hebben verdiept. Voor een serieuze,
musicologisch verantwoorde bibliografie raadplege men een standaardwerk
als dat van Christoph Wolff.
-
Maarten 't Hart,
Johann
Sebastian Bach, Amsterdam, De Arbeiderspers,
2000, 199 pp. [te verkrijgen in het Kruidvat].
Dit werk getuigt van een buitengewone eerbied en verering voor de grote
componist. Het enthousiasme waarmee de auteur getuigenis aflegt van zijn
intieme luisterervaringen, werkt aanstekelijk. Een boek dat aanzet om met
nóg meer aandacht en respect te luisteren, te luisteren en opnieuw
te luisteren.
-
[ Esther Meynell, ] De
kleine kroniek van Anna Magdalena Bach,
Amersfoort, Melchior [vert. van het werk uitgegeven te Leipzig, door Koehler
& Amelang, in 1931].
Omdat in mijn uitgave de naam van de auteur niet staat vermeld, was
ik er stellig van overtuigd dat dit boek door Johann Sebastians echtgenote
zelf geschreven was: zoveel warme liefde, innige genegenheid en diepe verering
spreekt uit elke zin van de schrijfster. Dankzij (?) de Bach-quiz
op Radio 3 ben ik erachter gekomen dat dit werk in feite niet door
Anna Magdalena werd geschreven, maar door iemand die zich in haar situatie
volkomen heeft ingeleefd. Zo wordt een mens regelmatig een illusie armer.
Uiteindelijk is dit toch een goede zaak. Dit neemt niet weg dat ik het
nog steeds een aanrader vind voor "allen die Johann Sebastian Bach liefhebben".
Het werk schijnt wel grotendeels op fantasie te berusten. De argeloze lezer
weze gewaarschuwd.
-
Christoph Wolff, Johann Sebastian
Bach. Zijn leven, zijn muziek, zijn genie
[Vert. van Johann Sebastian Bach. The learned musician, New York,
Norton, 2000], Utrecht, Bijleveld, 2000, 608 pp.
Het nieuwe standaardwerk over Bach.
-
Christoph Wolff (red.), De
wereld van de Bach-cantates [1. Johann
Sebastian Bachs geestelijke cantates van Arnstadt tot Köthen (240
pp.); 2. Johann Sebastian Bachs wereldlijke cantates (240 pp.); 3. Johann
Sebastian Bachs kerkelijke cantates uit Leipzig (264 pp.)]. Onder redactie
van Christoph Wolff, ingeleid door Ton Koopman, Uniepers Abcoude, 2000.