Bij onze eeuwige professie worden de geloften afgelegd volgens volgende formule:

“Ik, frater NN, draag mijzelf op en geef mij aan de kerk van NN, en ik beloof een leven van bekering en communio te leiden, dat vooral gekenmerkt wordt door armoede, gewijd celibaat en gehoorzaamheid, volgens het evangelie van Christus en de levenswijze van de apostelen, volgens de regel van de heilige Augustinus en de constituties van de premonstratenzerorde, ten overstaan van NN, prelaat van deze kerk, en mijn medebroeders.”

Er worden dus drie geloften afgelegd: armoede, gewijd celibaat en gehoorzaamheid.

Armoede wordt in onze orde geïnterpreteerd zoals de heilige Augustinus, de schrijver van onze kloosterregel, dat zag: gemeenschappelijk bezit, zoals bij de apostelen en in de eerste Kerk het geval was. Concreet betekent dit dat in onze gemeenschap in theorie alles tot het gemeenschappelijk bezit hoort. In de praktijk behouden we wel het gebruiksrecht over de dingen die we nodig hebben: kleding, materiaal, bepaalde boeken, enzovoort. Toch noemen we niets van wat we hebben “van mij”, maar steeds proberen we het “van ons” te noemen en te beleven. We krijgen van de gemeenschap wat we nodig hebben uit wat we gemeenschappelijk bezitten.

Dingen die we niet echt altijd nodig hebben, zoals keukengerei, een televisie, een auto enzovoort, blijven strikt gemeenschappelijk bezit. Er zijn enkele ruimtes ingericht waar we televisie kunnen gaan kijken. Op onze kamer mogen we geen televisie hebben, wel een radio of andere muziekinstallatie. De meeste auto’s zijn gemeenschappelijk. Dat wil zeggen dat, wanneer we met de auto ergens naartoe willen, we de sleutel gaan vragen aan de huisoverste, de prior. Verder heb ik bijvoorbeeld mijn computer op de kamer, omdat dit voor mij een belangrijk werkinstrument is voor studie en ander werk.

Door zonder strikt persoonlijk bezit te leven, stellen we ons ten dienste van onze medebroeders, die dezelfde gelofte hebben afgelegd. Ook proberen we zo tegemoet te komen aan de noden van armen en hulpbehoevenden. Onze gemeenschap doet dit onder andere door jaarlijks naast de gaven van de kerkbezoekers tijdens de middernachtmis van Kerstmis, dit bedrag uit eigen vermogen te verdubbelen en dat geheel te schenken aan goede doelen.

Gewijd celibaat is een gelofte die de laatste tijd in de media nogal ter discussie staat. Elk lid van onze gemeenschap is echter naar hier gekomen met het volledige besef van deze gelofte. Mensen die voor het kloosterleven kiezen, kiezen voor de drie geloften, dus ook voor het celibaat. Een kloostergemeenschap zonder de celibaatsverplichting lijkt me moeilijk leefbaar. Dit in tegenstelling tot de parochiepriesters, die verbonden zijn aan een bisdom, die het celibaat erbij moeten nemen. Indien men het celibaat zou afschaffen voor seculiere parochiepriesters, verandert er voor ons, kloosterlingen, NIETS. Ook niet voor de medebroeders-buitenheren. Zij blijven volwaardig lid van de gemeenschap en blijven gebonden aan hun celibaatbelofte.

Wat houdt het celibaat nu in, volgens de objectieve interpretatie van de Kerk?

Het gaat om drie dingen:

1. Onthouding van seksuele betrekkingen

2. Onverdeelheid van hart

3. Er geen levenswijze op nahouden die de schending van de vorige twee punten inhoudt, tot risico heeft, of de schijn ertoe wekt.

“Onverdeeldheid van hart” gaat erom dat we geen exclusieve relaties aangaan, geen relaties waarbij je echt kan spreken van een “koppel”.

De behoefte aan tederheid en seksualiteit is geen “knop” die je kan omdraaien en zo het hele systeem uitschakelen. Het gaat om een groeiproces met vallen en opstaan. In tegenstelling tot wat vroeger wel eens gebeurde, worden we nu op een positieve manier begeleid om op een zo natuurlijk en zinvol mogelijke manier te groeien in het celibaat. Belangrijk daarbij is dat we lichaam en lichamelijkheid niet beschouwen als “slecht” of  “zondig”. Tederheid en liefde zijn twee van de mooiste dingen die bestaan. Dat mogen we niet ontkennen. Wij kiezen echter om “vrij te zijn van exclusieve relaties”, we willen zo veel mogelijk beschikbaar zijn voor alle mensen. Daarom blijven we ongehuwd en zonder persoonlijke relatie die verder gaat dan een broederlijke of zusterlijke band. In die zin blijft dus het celibaat een menselijk gegeven: een knuffel of een kus (binnen de grenzen van het gepaste, welteverstaan) kunnen dus wél. Iemand die celibatair is kan gerust zijn beste vriend(in) begroeten met een knuffel. Zolang beide betrokkenen weten waar ze staan, zolang dit niet een uitdrukking is van een één-één relatie is dit absoluut geen probleem.

Een woordspel: wij willen niet éénzaam zijn, niet tweezaam (=1+1-relatie), maar méérzaam: we willen proberen onze liefde te verdelen aan alle mensen. Natuurlijk zijn er mensen met wie we beter overweg kunnen, maar we willen minstens een poging in de goede richting doen.

We willen een andere vorm van liefde beleven, dan die vormen die tegenwoordig zo gretig in de media worden uitgesmeerd. De kern van het celibaat ligt niet in het vraagstuk “seks of geen seks”, het gaat erom van mensen te houden op een niet-exclusieve manier. Wij proberen te houden van mensen, zonder dat we er iets voor terug willen.

Gehoorzaamheid. In onze gemeenschap wordt onze overste als een vader gehoorzaamd, in navolging van Christus’ gehoorzaamheid tot de dood toe. Dit gaat dat vooral om belangrijke en zwaarwichtige materie. Wij kunnen vrij aan onze oversten onze verlangens en moeilijkheden, bekwaamheden en beperkingen bekendmaken. Meestal wordt voor heel belangrijke dingen beslist in samenspraak met de gehele gemeenschap, vergaderd in het canoniekapittel. (bijvoorbeeld voor de toelating tot de plechtige professie)

Het belang van de gehele gemeenschap primeert, maar dat wil niet zeggen dat de medebroeders afzonderlijk iets tekort mogen komen. Hoofddoel is de levenskwaliteit in de gemeenschap op peil te houden.

In onze gemeenschap gebeuren benoemingen en andere beslissingen meestal als gevolg van broederlijke gesprekken, maar de oversten behouden steeds het recht van de eindbeslissing, waartegen slechts in extreme gevallen beroep nodig is. Iemand dit tegen zijn zin ergens benoemd wordt, doet namelijk meestal zijn werk ook niet erg goed. Er wordt binnen mogelijkheden en interessesfeer een gepaste taak gezocht, wat niet wegneemt dat iemand totaal onverwacht een andere functie krijgt, die op het eerste gezicht minder aantrekkelijk is, maar waaruit gewoonlijk later rijke vruchten voortkomen.

6. Wat is de hiërarchie in de abdij?

Aan het hoofd van een canonie staat de prelaat. Een canonie is het geheel van huizen, verbonden aan één kerk. Bijvoorbeeld Averbode: de canonie Averbode bestaat uit alle mensen die door professie of intrede verbonden zijn aan de kerk van Maria en Sint-Jan de Doper te Averbode. Daar horen dus alle buitenheren ook bij en ook alle missionarissen en mensen die andere taken hebben buiten de abdijmuren.

Een prelaat is een priester die de leiding heeft over een canonie. Die prelaat kan abt zijn, maar dat hoeft niet. Abt wordt iemand die de abtszegening ontvangt. Een prelaat die geen abt is, is een prior. (Alle mussen zijn vogels, maar niet alle vogels mussen. Alle abten zijn prelaat, maar niet alle prelaten abt.)

In onze abdij is onze prelaat abt. De tweede in rang is de prior. Het woord prior komt uit het Latijn en betekent zoveel als “eerste”. Hij is dus de eerste in rang onder de abt.

Onder de prior staat de supprior. Vervolgens is er een circator. Wij zijn één van de weinige gemeenschappen die nog een circator hebben. Vroeger stond die in voor de orde en tucht in het huis. Nu is hij gewoon de vierde overste in de rij, die de anderen bij afwezigheid vervangt.

De abt wordt bijgestaan door zijn raad, bestaande uit de oversten, enkele mensen die er vanwege hun functie in zetelen en nog enkele leden, die door het canoniekapittel worden gekozen.

Het canoniekapittel is eigenlijk het hoogste orgaan in de canonie. Het bestaat uit alle leden die plechtige professie hebben afgelegd. Het is ook dit orgaan dat de nieuwe abt kiest.

7. Wat is bidden voor jou?

Als je duizend boeken over gebed zou lezen, zou je duizend verschillende antwoorden krijgen. Bidden is voor mij in contact treden met God, me openstellen voor Zijn Stem en mijn noden, klachten, vragen, verlangens, dankbaarheid en twijfels voor Hem openleggen. Bidden is voor mij in de eerste plaats luisteren naar God. Maar ook samen biddend zingen is een zeer sterke ervaring voor mij, telkens weer. Bidden is de motor van mijn geloofsleven. Daaraan voel ik of het goed gaat of minder goed: als het bidden niet lukt, voel ik meteen dat er nog iets schort. Het is een lang groeiproces. Soms is bidden gewoon “oorlog”, een gevecht tegen alles wat me overspoelt. En toch vind ik er telkens weer rust en kracht in om verder te gaan in mijn levensavontuur.

8. Hoe komt het dat u vandaag als uitzondering wordt gezien, terwijl het 20 jaar geleden de normaalste zaak was dat er iemand in het klooster of de abdij ging?

Dat heeft onder andere te maken met de tijdsgeest. Mensen zijn tegenwoordig minder geneigd om engagementen te maken op lange termijn. Zeker wanneer dit engagement invloed heeft op hun gehele leven, schrikt dat af. Ook vroeger was de keuze voor het kloosterleven geen evidente keuze, maar het gebeurde meer, zodat het aanvaard werd. Voor de persoon in kwestie gaat het om een grote stap, vroeger ook. Maar de mensen waren er vroeger meer aan gewend. Ik zou overigens een kleine correctie willen aanbrengen. Het lijkt mij realistischer te spreken over “veertig jaar geleden”. Twintig jaar geleden werd iemand die bekend maakte een toegewijde levenskeuze te willen maken ronduit uitgelachen. Tegenwoordig lijkt men er meer respect, maar minder begrip voor te hebben. Men vindt het fantastisch dat iemand nu nog zoiets durft, maar men heeft er in de verste verte geen idee van hoe toch iemand op het idee zou komen. Vroeger was het omgekeerd. Men vond het geen onmogelijke keuze, maar beschouwde het als het vergooien van je eigen leven door je vrijheid en zo op te geven.

Nu kan ik zeggen dat je juist géén verlies doet aan de keuze voor het kloosterleven. Er zijn inderdaad enkele dingen die je moet achterlaten, maar je krijgt er heel veel voor in de plaats.

9. Wat moest je toen achterlaten?

Onder andere een groot deel van mijn bewegingsvrijheid. Vroeger kon ik van de ene moment op de andere beslissen dat ik ergens naartoe wilde. Het volstond dit even aan mijn ouders te zeggen, zodat ze wisten waar ze me konden vinden, en weg was ik. Hier in de abdij is dat minder evident, temeer omdat we op een redelijke afstand van de grootsteden wonen. Momenteel heb ik nog geen rijbewijs, dus moet ik voor de minste grotere verplaatsing een chauffeur vinden of het openbaar vervoer nemen. Voor kortere afstanden is natuurlijk de fiets ideaal, die ik van thuis meenam.

Wat ik ook moet missen is natuurlijk mijn gezin en vriendenkring. Ik houd nauw contact met hen, maar kan nu niet meer iedere week bij mijn beste vrienden en vriendinnen zitten. Tijdens de opleidingsperiode hebben we normaal gezien 10 (tien) dagen verlof per jaar. Dat is heel weinig. Aan de andere kant mag ik bezoek ontvangen zoveel er te organiseren valt. Mijn lessen, taken en nachtrust mogen er niet onder lijden. Ook de andere communicatiekanalen, zoals brieven, telefoon en e-mail zijn altijd vrij toegankelijk. Toch is het helemaal anders wanneer iemand een brief schrijft, of wanneer ik er gezellig mee zit te praten in een jeugdcafé.

Daarmee raak ik ook een derde punt aan. In het laatste jaar voor mijn intrede was ik een regelmatige gast van het jeugdhuis in ons dorp. Ik zat er bijna ieder weekend. Vooral voor het plezier, maar ook als “praatpaal”. Iedereen die dat nodig had, kon me even apart nemen en praten over wat hem of haar bezighield. Verschillende keren heb ik lange, zeer diepe gesprekken gehad met mensen die het niet meer zagen zitten, of die vragen hadden rond allerlei zaken, vooral relatieproblemen natuurlijk.

10. Mis je daarvan nog iets?

Soms mis ik het directe contact met mijn vrienden en gezin wel wat, maar meestal is dat met een deugddoend telefoontje wel opgelost. Ook een deel van de bewegingsvrijheid, die ik vroeger had, moet ik tijdens mijn opleidingsjaren missen. Maar op zich valt dat nog wel mee, hoor.

11. Mag je zelf beslissen wanneer je de abdij verlaat of moet je rekening houden met bepaalde regels?