Wat   is   design  ? (1)

Er bestaat geen unieke definitie van design. Elke periode, elke stroming, elke cultuur herondekt « zijn » definitie van design.

 

 PAG. 1 : academisch   ~   historisch  ~  filosofisch   ~  volgens de designers   

PAG. 2 :  gevoelsmatig   ~  futuristisch   cultureel  ~  definitief

 

 

Wat is design (1)

Wat is design (2)

Korte geschiedenis van het design

Het beroep designer

  Design-opleidingen in België

Design-stijlbewegingen

Bekende designers

 


naar top van de pagina

academisch historisch filosofisch  

volgens de designers gevoelsmatig futuristisch cultureel 

definitief

academisch

Design (dizajn, dezajn), discipline die de harmonisatie van de menselijke omgeving beoogt, zowel in de conceptie van de dagelijkse gebruiksvoorwerpen als de inrichting van de leefruimtes.  

Petit Larousse, voor 1989  

 

Design (dizajn, dezajn), discipline die de creatie van objecten, omgevingen, grafische werken, enz. beoogt, zowel op functioneel als op esthetisch gebied en afgestemd volgens de eisen van een industriële productie. 

Petit Larousse, sinds 1989  

 

Design (dizajn, dezajn) (rond 1965 : engels woord voor tekening, plan, schets). Anglicisme. Industriële esthetica toegepast op het zoeken naar nieuwe vormen en aangepast aan hun functionaliteit (voor gebruiksvoorwerpen, meubels, woonomgeving in het algemeen).“Design moet de samenvloeiing zijn van een esthetisch idee van de ontwerper, een industriële realiteit, een distributienetwerk en de smaak van het cliënteel." (Le Monde, 12.6.1971)

Petit Robert, woordenboek van de franse taal  

 

“Design heeft het voordeel dat het zowel ontwerp als tekening betekent . Ontwerp duidt op de eigenheid van het industriële voorwerp wat wil zeggen dat alles op voorhand vastgelegd wordt, op het moment van het project, in tegenstelling tot het artisanale object dat met de hand gemaakt wordt en waar het project wijzigt tijdens het maakproces. En tekening preciseert dat in een project de designer zich niet hoeft bezig te houden met de functionerende elementen, dit is het terrein van de ingenieur, maar alleen met de ordening en de vorm van de onderdelen in de ruimte en in de tijd, met andere woorden met de configuratie.”    

Encyclopedia Universalis 1990  

 

“Design is een creatieve activiteit die tot doel heeft het bepalen van de vormelijke kwaliteiten van industrieel geproduceerde objecten. Onder vormelijke kwaliteiten moet men niet alleen verstaan de uiterlijke kwaliteiten, maar vooral de structurele en functionele relaties die van een object een coherent geheel maken.”
Thomas Maldonado, ICSID, International Council of Industrial Design

 

Industrial design : ontwerp van producten gemaakt door grote-schaal-fabricanten voor massa-distributie. Het ontwerpen van zulke producten betekent : eerst planning van de structuur, gebruik en verschijningsvorm en dan planning om efficiënt te produceren, distribuëren en te verkopen. De uiterlijke verschijningsvorm is maar een onderdeel van dit complexe proces. Niettegenstaande wordt voor gebruiksgoederen dikwijls aangenomen dat de vorm de belangrijkste verdienste van het design is; het is echter het minst rationele onderdeel van het geheel en , zoals de ambachtelijke geheimen in het verleden, het sterkste argument in de commerciële competitie.  

Encyclopedie Britannica  

ROOD-BLAUWE STOEL - 1917-18

Gerrit RIETVELD (1888-1964 Nederland)

Dit ontwerp van Rietveld werd één van de bekendste ontwerpen binnen de kunstbeweging DE STIJL en is een belangrijk voorbeeld van de vroege modernistische ontwerptechniek, die het "zitten" rationaliseerde en de stoel reduceerde tot een aantal elementaire rechte vormen. Deze stoel, die bestaat uit 15 beukenhouten steunen en twee triplex panelen, toont Rietvelds interesse voor de nieuwe technieken van massaproductie. De houten onderdelen zijn niet verbonden op de conventionele manier, maar met bevestigingen aan de bovenkant of de zijkant. De kleuren, lijnen en vormen doen denken aan het werk van Piet Mondriaan (1872-1944).  Ondanks zijn strakke vorm zit deze stoel zelfs zonder kussens erg comfortabel.

naar top van de pagina

academisch historisch filosofisch  

volgens de designers gevoelsmatig futuristisch cultureel 

definitief

historisch

In de XVIIe eeuw werd de engelse term  “design” gebruikt in de betekenis van “plan van een kunstwerk”. Het engelse woord komt van het latijnse “designare” : tekenen, tonen, aanduiden.

Het is in de Verenigde Staten en in Groot-Brittanië dat het woord “design” in bredere zin gebruikt werd voor het voortbrengen van objecten of tekens, soms op industrieel of op artisanaal vlak (men voegt er dan meestal aan toe : graphic design, product design, shelter design). In de Verenigde Staten werd het begrip “design” na de crisis van 1929, veelvuldig toegepast bij het ontstaan van de eerste  agentschappen voor industriële esthetiek, in het bijzonder dat van Raymond Loewy, pionier van het beroep van “industrial designer”.

Na de tweede wereldoorlog duikt het woord “design” ook in Europa op. De term heeft een conceptueel ruimere betekenis dan het duitse “gestaltung” (staat dichter bij “tekening”) of het italiaanse “progettazione” (duidt meer op “project”). We moeten wachten tot de jaren 60 vooraleer het in Frankrijk de uitdrukking “esthétique industrielle” vervangt, onder invloed van Jacques Viénot, stichter van het ontwerpbureau Technès (1949) en van Roger Tallon die voor het bureau gaat werken.

In de zestiger jaren, onder invloed van theoretici en sociologen, neemt het woord design een nieuwe betekenis aan; het neemt meer afstand van het pure produceren van objecten en absorbeert in zich begrippen als : tekens, behoeften en sociale omgang. Parallel wordt bij het grote publiek de term gebanaliseerd tot “design-stijl”, verwijzend naar de typische oranje of rode plastics of scandinavische houten voorwerpen.

In de jaren 80 wordt design overgemediatiseerd en gebruikt om zowel uitgebreide productgamma’s te karakteriseren, zoals Ikea of Habitat, als unieke stukken die verkocht worden in kunstgalerijen. Vanaf 1990 en vooral na de Golfoorlog verdwijnt de mode, evenals de designrubrieken in de meeste populaire magazines om enige tijd later, rond midden jaren 90, terug in de belangstelling te komen onder een “bescheiden” imago. Grote bedrijven nemen het design terug op in hun rangen (Renault, opkomst van Philippe Starck in 1993) en gebruiken het om het productimago op te smukken, om differentiatie voor de concurrentie en interne motivatie binnen het bedrijf te bewerkstelligen.

Het woord design heeft ook als basis gediend voor enkele afgeleide strekkingen : global design, geintroduceerd door enkele grote amerikaanse bedrijven uit de jaren 50 (IBM, KNOLL); anti-design, italiaanse beweging die fulmineerde tegen de functionalistische ideologie (Archizoom Associati, Superstudio, eind jaren 60) alsook radical design (Memphis, Alchimia, 1980); bio-design, geïnspireerd door Luigi Colani met zijn interesse voor de ergonomie (1985).

Het is interessant om te vermelden dat tot op heden het beroep van designer nog bijna nergens een officieel statuut heeft.  

LIGSTOEL - 1928

LE CORBUSIER (1887-1965 Zwitserland)

Deze elegante chaise longue was het resultaat van de samenwerking tussen Le Corbusier (pseudoniem van Charles Edouard Jeanneret), Pierre Jeanneret en Charlotte Perriand. Het onderstel, dat rust op een H-vormig frame, is vervaardigd uit stalen buizen met een bekleding van leer. Deze stoel is een vroeg voorbeeld van ergonomische design en combineert bevallige vormen met nieuwe industriële materialen.

Deze stoel wordt nog steeds geproduceerd en verdeeld door het merk CASSINA.

naar top van de pagina

academisch historisch filosofisch  

volgens de designers gevoelsmatig futuristisch cultureel 

definitief

filosofisch

"De mens transformeert zichzelf terwijl hij de natuur transformeert. " 

Friedrich Engels

"Design betekent niet een vorm geven aan een min of meer dom product, voor een min of meer gesofisticeerde industrie. Het is een manier om het leven, de politiek, de erotiek, de voeding en het design zelf te bepalen."
Ettore Sottsass

"De productie levert niet alleen de materialen voor de behoeften, ze zorgt ook voor een behoefte aan materialen : de productie maakt niet alleen een object voor het subject maar ook een subject voor het object."
Karl Marx

 

"Onze discipline is hecht verbonden met de dingen zelf, en alle objecten waaraan in deze tijd behoefte bestaat, zijn al ontworpen. We blijven nochtans afhangen van die dingen, we kunnen er niet los van komen. Misschien zullen er andere disciplines ons terrein komen bezetten, met een rustiger attitude ten aanzien van de gedachte van het "niet-object", omdat de vertegenwoordigers van die richting niet zo dicht op het "object" zitten als wij."

Rolf Fehlbaum, directeur VITRA 

CARLTON buffetkast - 1981

Ettore SOTTSASS (1917 Oostenrijk/Italië)

Sottsass' "programmatische" plan-boekenkast-cum-scheidingsmeubel werd voor het eerst aan het publiek getoond op de eerste tentoonstelling van Memphis in Milaan in 1981. De kast is sindsdien een toonbeeld geworden van het postmodernistische design. Dit behoorlijk grote meubelstuk (196cm) is afgewerkt met plastic laminaten in felle kleuren.

naar top van de pagina

academisch historisch filosofisch  

volgens de designers gevoelsmatig futuristisch cultureel 

definitief

volgens de designers

“Design is de combinatie van drie elementen : de vormentaal, de materialen en de gebruikte technologiën, en de capaciteit om te ontdekken en zicht te krijgen op de functionele en immateriële behoeften van de gebruikers.”  

Rodrigo Rodriquez, president van Marcatré  

 

“Ik probeer steeds de grenzen te vinden. Dat is blijkbaar het verschil tussen mij en de anderen. De anderen proberen de grenzen te breken om iets nieuws te vinden. Maar om de grenzen te breken, moet men weten waar ze liggen. De vraag is niet om de grenzen te verbreken, maar om ze te vinden. Niet alleen in de vormen, maar ook in de  functies.”

Borek Sipek  

 

“Een object is een idee geplaatst in de juiste verhoudingen. »  

Sylvain Dubuisson  

 

“Design is dat deel van de creatie dat de samenhang verzekerd tussen de technologische fabricage-eisen, de interne structuur van het object, zijn gebruikswaarde en zijn finaal aspect.”                                                                  

Raymond Guidot 

 

"Less is more"
Mies Van der Rohe

"More is not less, less is a bore"
Robert Venturi  

“Het wordt duidelijk dat op het einde van deze eeuw twee manieren om design te bereiken zich aftekenen, twee verschillende visies en soms contradictorisch. Van de ene kant heb je de interpretatie van design ten dienste van de massaproductie : dit soort design wordt duidelijk beschouwd als een technologisch en marketinginstrument. Deze interpretatie streeft ernaar om de rol van design te beperken, vermits zij is opgevat als instrument om de industrie te helpen sneller te produceren, tegen een lagere kost, of om meer functionele producten te produceren, of zelfs om aan de producten een meerwaarde te geven zodat ze meer uitnodigen om gekocht te worden… De tweede manier om design te bereiken, is eerder specifiek voor de manier waarop italiaanse ondernemingen met design omgaan : als kunst en poesie… Volgens hen is design een missie. Het gaat niet om eenvoudige formele projecten om objecten te creëren, maar integendeel om een soort “algemene filosofie” die invloed heeft op alle beslissingen binnen deze ondernemingen.”

Alberto Alessi, directeur Alessi

BARCELONA stoel - 1929

Ludwig MIES VAN DER ROHE (1986-1969 Duitsland)

Deze stoel werd ontworpen voor het Spaanse vorstenpaar ter gelegenheid van de opening van de Wereldtentoonstelling in Barcelona. Ondanks zijn moderne uiterlijk behoudt deze stoel toch de pracht en praal van een traditionele troon. Het frame bestaat uit twee verchroomde stalen staven die elkaar kruisen ter ondersteuning van de rugleuning en de poten. De leren kussens met knopen zijn op traditionele wijze vervaardigd. Deze stoel wordt nog steeds geproduceerd en verdeeld door het merk KNOLL.

 

n HOME   n DESIGNERS  n DESIGNSTIJLEN  n CONTACT

n NEWS  n COLUMS  n LINKS  n ETALAGE  n SHOP  n GUIDE  n

© 2001 - D-SIDE - België - e-mail : d-side@pandora.be