Dagelijks leven

visje

Hoe wonen de Azteken

Maar hoe wonen nu de Azteken? Wonen ze in grotten, onder de grond of hebben ze huizen?  En wat gebeurt er allemaal in de woning? Dit zijn vragen waarop je in dit hoofdstuk een antwoord zal krijgen...

Rijke edelen woonden in grote huizen met 2 verdiepingen, met een tuin en een hoge muur eromheen. De muren waren gemaakt uit steen of uit adobe (kleiblokken bedekt met pleisterkalk).
De meeste gewone huizen hadden een plat dak, soms met een tuin erop, en hadden de vorm van een vierkant, met een binnen plaats in het midden. De buitenmuren hadden geen ramen (om de warmte buiten te houden) en ook geen versieringen. Aan de binnenplaats lagen grote frisse kamers, vaak versierd met grote pilaren.
Binnenshuis bevonden zich een eetkamer, een ontvangkamer,  slaapkamers, een keuken, kamers voor de bedienden en zelfs een aparte strafkamer. De buitendeuren waren meestal gemaakt uit hout, maar binnenshuis waren er geen deuren. De "deurgaten" werden gewoon afgeschermd met hangende matten. Omdat de Azteken geen sloten hadden, naaiden ze kleine belletjes aan deze matten, zodat ze zouden horen of er iemand binnenkwam.

Stoombad Net als wij soms in de sauna gaan, hielden de Azteken ook van stoombaden. Keizer Montezuma ging bijvoorbeeld twee keer per dag in bad.
De gewone mens nam regelmatig een bad in het meer of in een rivier waarbij ze wortels van een bepaalde plant als zeep gebruikten. Maar veel huizen hadden een bijgebouwtje waarin zich een stoombad bevond. Het zag eruit als een iglo met een gat in het dak om te verluchten. Buiten het bad werd een vuur gestookt dat de muren van het badhuisje verwarmden tot ze roodgloeiend waren. Dan ging je naar binnen als je wou baden en gooide net zolang water tegen de hete muren tot de "iglo" gevuld was met stoom.

Hier zie je hoe een stoombad werkt

een huis van gewone mensen

Gewone mensen De huizen van de gewone mensen waren veel eenvoudiger en bevatten minder luxe. Ze waren zelden gebouwd in steen, maar in adobe of in twijgen met leem bedekt. Tenslotte werden ze in felle kleuren geverfd. Wettelijk mochten deze huisjes maar uit één verdieping bestaan en niet uit twee zoals bij de rijken. Ook deze huizen hadden een plat dak, bedekt met houten pannen, of een schuin rieten dak.
Deze huizen hadden ook niet zo veel verschillende kamers, maar bestonden slechts uit twee vertrekken: een kamer om in te wonen en één om in te slapen. Ze hadden ook maar één deur en geen ramen.
Omdat er geen ramen waren was het meestal erg donker in huis. De enige verlichting waren toortsen van pijnboomtakken. Echte meubels waren er niet te vinden in het huis. Men sliep niet in bedden maar op rieten slaapmatjes, waarbij houten kisten stonden om de kleding in te bewaren.
In de woonkamer stonden de bezittingen van het gezin, zoals gereedschap, graafstokken, voorraadpotten, enzovoort.

top

Landbouw en voedsel

De meeste van de Azteken leefden in de stad Tenochtitlan. Omdat deze op het Texcoco meer was gebouwd, had men oorspronkelijk geen landbouwgrond of plaats om huizen op te bouwen. Hoe zouden ze dat opgelost hebben denk je?

Chinampa's Dit moeilijke woord betekent eigenlijk "akker", maar dan wel een zeer speciale! Ze dreven namelijk op het water van het Texcoco meer. Een wonder? Neen, de Azteken bedachten een systeem: men sloeg palen in de bodem van het meer en men maakte er een vlechtwerk aan vast. De fundering werd gevormd door met stenen verzwaarde bossen riet en takken . Daarbovenop stortten de Azteken modder die ze uit het meer hadden gehaald. Chinampa
Dit zorgde voor vruchtbare grond en dus kon men op deze akkers groenten verbouwen. Op deze drijvende tuinen stonden ook huizen van boeren die de chinampa's bewerkten. Eén familie bewerkte ongeveer zes akkers, die ongeveer 100m lang en 10m breed waren. Om van de ene naar de andere chinampa te gaan gebruikte men bootjes, een soort kano's, waarmee men in de kanalen tussen de chinampa's dreef.
Vrouw die tortilla's maakt. Klik op de foto om het zelf ook te leren!
Voedsel
De Azteken hadden een rijke keuze aan groenten en fruit, en dat was ook wel nodig, want vlees aten ze bijna nooit. Niet omdat ze het niet lekker vonden, maar ze hielden geen vee (zoals bij ons varkens en koeien) en moesten dus op jacht gaan als ze vlees wilden eten. Vlees was dus een luxe. Alleen af en toe aten ze watervogels konijnen, eekhorens, herten of wild zwijn. Maar het vlees dat de Azteken het lekkerst vonden -het enige grote dier dat ze zelf fokten- was... hond! Honden werden speciaal vetgemest en opgegeten bij speciale feesten.
Maar, zoals gezegd, was het belangrijkste voedsel van Azteken groenten en fruit. Vooral maïs nam in hun dagelijks kostje een belangrijke plaats in. Maïs was een gemakkelijk te bewaren groente, wat nuttig was als de oogst al eens mislukte. Van maïs maakten de Azteken tortilla's, koeken die bij elke maaltijd vers gebakken werden. Verder kon maïs ook gemalen worden en dan kon men met dat meel atole maken, een soort pap.
Tenslotte maakte men van maïs ook Tamales: omslagjes van gestoomde maïskorrels die naar believen gevuld kunnen worden. Bijvoorbeeld met bonen, ei of fruit. Of voor speciale gelegenheden met lekkernijen als kikkers, salamanders, sprinkhanen, insekteneitjes of rode wormen.... Smakelijk!
Hier leer je hoe je zelf tortilla's kan maken!

Drank Bij eten hoort drank, en ook dit maakten de Azteken zelf. De meest geliefde drank was pulque: een sterk alcoholische drank gemaakt van de agave; het lijkt een beetje op bier. Dit is een cactusachtige plant, die zijn eigen godin had. Haar kinderen werden de vierhonderd konijnen genoemd. De Azteken dachten dat iedereen die op een konijnen-dag geboren werd, waarschijnlijk een alcoholist zou worden. Dat zou echter een ramp zijn voor die persoon want dronkenschap werd steeds zwaar gestraft. Alleen ouderen mochten dronken worden, maar blijkbaar hielden de straffen (bijvoorbeeld het kaalscheren van het hoofd) niemand tegen om te drinken, vooral bij feesten.
Naast deze allcoholische drank dronken de Azteken ook graag chocolatl. Dit was echter een heel speciale en kostbare drank, uitsluitend gemaakt voor de adel. Wij drinken ook vaak chocolatl, weet jij wat het is? Het is chocolademelk...
De armsten onder de Azteken dronken meestal gewoon water, behalve bij feesten wanneer ook zij pulque konden drinken.

top

Handel

De hoofdstad van de Azteken, Tenochtitlan, wordt ook wel El Dorado genoemd, wat "stad van goud" betekent. Maar dat goud moest ergens vandaan komen, natuurlijk... Hoe de Azteken aan hun goud kwamen leer je in dit hoofdstukje.

Belastingen Een groot deel van de rijkdom van de Azteken was afkomstig van andere volken die ze overwonnen hadden. Deze volken moesten aan de Azteken een schatting betalen om de vrede te bewaren. Het innen van deze belastingen gebeurde volgens een goed georganiseerd systeem van belastingsinners, de calpixques. Om de paar maanden stuurde de hoofdstad elke andere stad een lijst met de vereiste schatting. Als ze deze niet betaalden was het oorlog. Zo kwam het dat in Tenochtitlan het hele jaar door een toevoer van goederen had.
De schatting kon bestaan uit verschillende goederen, zoals voedsel en luxeproducten. Een kuststad moest bijvoorbeeld op één jaar het volgende afgeven aan Tenochtitlan:
10.000 mantels
2000 tunieken
gouden schild
kettingen van goud en jade
40 lipversieringen
80 bundels veren
16.000 rubberballen
20 zakken cacao
En dit was nog maar van één stad, niet moeilijk om dan een stad van goud te hebben...

Kooplui Naast de schattingen kregen de Azteken andere benodigdheden door de handel. Sommige mannen maakten er hun beroep van om als handelaar rond te trekken, zij worden pochteca genoemd. Onder de Azteken namen deze mensen een speciale plaats in. Ze woonden in aparte stadswijken en waren verzameld in een koopmansgilde. Ze hadden eigen wetten en rechters en vereerden ook hun eigen god: Yacatecuhtli, wat wil zeggen "De heer die leidt" of "Heer Neus", aan wie ze offers brachten ter bescherming, als ze op reis waren. De kinderen van deze kooplui mochten alleen trouwen met kinderen van andere koopmanslieden. Door hun vele reizen en handelsactiviteiten, vergaarden de kooplui behoorlijk wat rijkdom. Ze verhulden hun rijkdom door zich eenvoudig te kleden in mantels van cactusvezels. Hun mooiste kleren droegen ze enkel op feestdagen. Zo maakten ze de edelen niet jaloers.
Voor hun handel doorkruisten de pochteca op lange reizen het hele Azteekse rijk. Aan die reizen ging heel wat voorbereiding vooraf: de kooplui moesten een gunstige dag uitkiezen voor vertrek en hun haar voor de laatste keer knippen. Hun vertrek werd op het marktplein aangekondigd, zodat anderen zich bij de handelsexpeditie konden aansluiten. Ze vertrokken vanuit de Vallei van Mexico met verschillende goederen. De mannen moesten ook andere voorzorgen nemen, enkel zwaar bewapend kon men de reizen levend tot een einde brengen. Verschillende vijandige volkeren konden steeds een aanval uitvoeren. Zelfs bewapening alleen was niet genoeg, vaak waren de kooplui vergezeld door groepen soldaten.
De Azteken hadden geen lastdieren -ze hadden zelfs nog nooit een paard of een os gezien- dus alle goederen moest door dragers in pakken op de rug gedragen worden. Als ze terugkwamen gebeurde dit steeds in het geheim en liefst bij nacht. Zo konden de kooplui rustig hun bekomen waar verbergen voor de andere Azteken.
Naast handel hadden de pochteca nog een ander nut. Sommigen functioneerden als spion en brachten regelmatig verslag uit aan Azteekse generaals over rijkdom en legers van de andere steden. Soms werden ze gebruikt om onrust te zaaien in een gebied dat de Azteken van plan waren aan te vallen. Ze zorgden ervoor dat ze de plaatselijke heerser op de een of de andere manier beledigden, zodat deze hun expeditie aanviel. Hierdoor hadden de Azteken een excuus om dit volk aan te  vallen.

top

Kledij

Net als bij de huizen, was er ook voor de kledij een onderscheid tussen rijke edellieden en gewone burgers bij de Azteken.

Rijke Edelen De Azteekse adel droeg kleren die volledig verschilden van de kledij van de gewone mens. Zo mocht alleen de adel katoen dragen, want dat was een luxeartikel. De edellieden droegen lange mantels van katoen of veren gecombineerd met sieraden van goud of edelstenen. Azteken droegen geen broeken, ook de edelen niet. Wel droegen zij een lendendoek, soms gecombineerd met een mantel. Daarnaast besteedden de Azteekse edellieden aandacht aan hun hoofdtooi: zowel mannen als vrouwen droegen kleurrijke linten in hun zwarte haar. Hun gezicht versierden ze met neuspiercings, oorbellen en lipsieraden. Voor de adel waren de meeste van deze sieraden in goud. Vrouwen droegen vaak oorringen in jade (een soort groene steen) of barnsteen (oranje verharde hars) en misschien zelfs een gouden halsketting. Edelman
Kledij van een burger Burgers Gewone mensen droegen veel minder sieraden en versierde kledij. Zij droegen vaak gewoon een lendendoek uit vezels van de agave. Voor feesten kocht men vaak nieuwe kleding omdat de vezels van de agave het mooist zijn wanneer ze nieuw gekocht werden. De burgers hadden ook wel sieraden maar niet in goud of andere edelstenen. Zij maakten sieraden met kralen van klei of halskettingen van schelpjes, wat ook heel mooi was.


top

Kinderen

Zelfs voor kinderen maken de Azteken een onderscheid tussen rijken en gewone burgers. Maar niet alleen tussen adel en burger wordt een onderscheid gemaakt. De opvoeding verschilt ook bij jongens en meisjes.

Geboorte en naam De geboorte van een kind werd altijd uitbundig gevierd. Zodra het kind geboren was, vroegen de ouders aan een astroloog om een gunstige dag aan te wijzen waarop ze het kind zijn naam konden geven. De geboortedag kwam vaak terug in de naam. De rest van de naam kon van dieren, dingen of opvallende eigenschappen afgeleid zijn. Zo kregen de Azteekse kinderen namen als "Boze Adelaar Een Wind" of "Hij Die Hard Lacht Vier Aardbeving". Meisjesnamen waren meestal wel leuker dan die van jongens: "Groene Jade" bijvoorbeeld, of "Regenvogel". Sommige namen waren echt héél lang, zodat je tong in de knoop ging als je hem wou uitspreken. Probeer "Tziquetzalpoztectsin" maar eens te roepen om te komen eten!
Wanneer de kinderen drie jaar waren werden hen de vaardigheden bijgebracht die ze later nodig zouden hebben. Ze moesten allemaal helpen in het huishouden en werden geleerd hoe belangrijk het was goede manieren te hebben, hard te werken en zich waardig te gedragen.

Opvoeding De opvoeding verschilde voor jongens en meisjes. Meisjes leerden dat hun voornaamste taak het baren van kinderen was. In de op oorlog gerichte maatschappij van de Azteken was er immers geen plaats voor vrouwen om te vechten. Jonge meisjes werden dan ook die zaken aangeleerd die hen als huisvrouw van pas zouden komen, zoals koken, spinnen en weven. Tegen de tijd dat de meisjes trouwden, ongeveer op hun zestiende, waren ze experts op huishoudelijk gebied. Dochters van rijke families werden soms tot priesters opgeleid.
Jongens leerden heel andere dingen dan meisjes. Zo leerden ze vissen en het land bewerken. Veel van de benodigde kennis leerden ze van hun vader en vanaf hun vijfde jaar gingen ze naar school. Wanneer ze zich misdroegen werden ze zeer streng gestraft: ze werden geprikt met dorens, geslagen , vastgebonden in een modderplas gelegd, boven een brandend vuur gehouden of ze moesten extra klusjes doen.
Jongen wordt gestraft door hem boven een vuur met pepers te houden

Onderwijs
Bij de Azteken waren er twee soorten onderwijs. De kinderen van de gewone burgers gingen naar de clan-school, die Telpochcalli heette, "Het huis van de Jeugd", waar ze tot deugdzame burgers werden opgevoed. In de school leerden de kinderen geschiedenis, godsdienst, muziek en dans. De jongens moesten ook zwaar werk doen om hard te worden, zoals greppels graven en water dragen. Als voorbereiding op hun toekomst als krijger leerden ze met wapens om te gaan en hielden ze schijngevechten. Ze werden ook vaak ingeschakeld als bedienden in hte Azteekse leger, zo leerden ze van dichtbij hoe een oorlog moest worden gevoerd.
De kinderen van de adel gingen naar een speciale school, de Calmecac. Hier werden volledig verschillende vakken gegeven dan in de telpochcalli. De kinderen werden opgeleid tot priesters, generaals, rechters en ambtenaren. Ze kregen vakken als wiskunde, astrologie, recht, lezen, schrijven en het gebruik van de kalender. 
Deze scholen waren veel strenger dan de scholen voor de gewone burgers, maar de kinderen leerden veel meer en kregen later meer kansen op een goede positie. Meisjes leerden op school vooral huishoudelijke taken zoals weven en spinnen. Meisje dat aan het weven is

 

top

wie waren de Azteken

ga wandelen in Tenochtitlan

ontdek de godsdienst van de Azteken